<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="N70n0037"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition), Electronic version, No. 37 摄阿毘达摩義论</title> <title xml:lang="zh-Hans">汉译南传大藏经（元亨寺版）数位版, No. 37 摄阿毘达摩義论</title> <author>阿那律陀著 悟醒译</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>NanChuan</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">N</idno>.<idno type="vol">70</idno>.<idno type="no">37</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition)</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">汉译南传大藏经（元亨寺版）</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">摄阿毘达摩義论</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Ven. Zhiguang, Text as provided by Ven. Xiangyin</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，智光法师提供，祥因法师提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【南传】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-12-23"> <name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0107a" n="0107a"/> <lb ed="N" n="0107a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一 摄心分别</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.1"/>摄阿毘达摩義论（Abhidhammatha-saṅgaha）</head> <lb ed="N" n="0107a02"/> <lb ed="N" n="0107a03"/><lg xml:id="lgN70p0107a0301"><l>皈命彼<persName>世尊</persName></l><l><persName>应供</persName>等觉者</l></lg> <lb ed="N" n="0107a04"/><p cb:type="head1" xml:id="pN70p0107a0401">一 摄心分别</p> <lb ed="N" n="0107a05"/> <lb ed="N" n="0107a06"/><p xml:id="pN70p0107a0601">一</p><lg xml:id="lgN70p0107a0601"><l>无比之<persName>等正觉</persName>者，正法及无上之众。</l></lg> <lb ed="N" n="0107a07"/> <lb ed="N" n="0107a08"/><lg type="regular" xml:id="lgN70p0107a0801"><l>皈命敬礼我当说，摄阿毘达摩義论<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107001" n="0107001"/>。</l> <lb ed="N" n="0107a09"/><l>其中阿毘达摩论，于第一義言四种：</l> <lb ed="N" n="0107a10"/><l>心、心所、色、涅槃摄一切〔尽无馀〕</l></lg> <lb ed="N" n="0107a11"/><p xml:id="pN70p0107a1101">二</p><p xml:id="pN70p0107a1102" cb:place="inline">其中，先述“心”，是欲界、色界、无色界、出世间之四种。此中，云何 <lb ed="N" n="0107a12"/>欲界：</p> <lb ed="N" n="0107a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一 十二不善心</cb:mulu><head>〔一、十二不善心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0107002" n="0107002"/></head><p xml:id="pN70p0107a1307" cb:place="inline">（一）喜俱相应无行一〔心〕、（二）〔喜俱恶见相应〕 <lb ed="N" n="0107a14"/>有行一〔心〕、（三）喜俱恶见不相应无行一〔心〕、（四）〔喜俱恶见不相应〕有行一 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0108a" n="0108a"/> <lb ed="N" n="0108a01"/>〔心〕、（五）捨俱恶见相应无行一〔心〕、（六）〔捨俱恶见相应〕有行一〔心〕、（七） <lb ed="N" n="0108a02"/>捨俱恶见不相应无行一〔心〕（八）〔捨俱恶见不相应〕有行一〔心〕，此等之八名为 <lb ed="N" n="0108a03"/>“贪俱心”。</p> <lb ed="N" n="0108a04"/><p xml:id="pN70p0108a0401">（九）忧俱嗔恚相应无行一〔心〕、（一〇）〔忧俱嗔恚相应〕有行一〔心〕，此 <lb ed="N" n="0108a05"/>等之二名为“嗔恚相应心”。</p> <lb ed="N" n="0108a06"/><p xml:id="pN70p0108a0601">（一一）捨俱疑相应一〔心〕、（一二）捨俱掉擧相应一〔心〕，此等之二称为“愚 <lb ed="N" n="0108a07"/>痴心”。</p> <lb ed="N" n="0108a08"/><p xml:id="pN70p0108a0801">三</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0108a0801"><l>贪根有八种，嗔根有二种，</l> <lb ed="N" n="0108a09"/><l>痴根有二种，为十二不善。</l></lg> <lb ed="N" n="0108a10"/><p xml:id="pN70p0108a1001"><ref cRef="PTS.Abhi-s.2"/>四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二 十八无因心</cb:mulu><head>〔二、十八无因心〕</head><p xml:id="pN70p0108a1008" cb:place="inline">（一三）有捨俱眼识<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108003" n="0108003"/>。同样有〔捨俱〕（一四） <lb ed="N" n="0108a11"/>耳识、（一五）鼻识、（一六）舌识。（一七）有苦俱身识。（一八）有捨俱领受心。 <lb ed="N" n="0108a12"/>（一九）有捨俱推𢜬心。以上此等之七名为“不善异熟心”。</p> <lb ed="N" n="0108a13"/><p xml:id="pN70p0108a1301">（二〇）有捨俱眼识<anchor xml:id="nkr_note_orig_0108004" n="0108004"/>。同样有〔捨俱〕（二一）耳识、（二二）鼻识、（二三） <lb ed="N" n="0108a14"/>舌识。（二四）有乐俱身识。（二五）有捨俱领受心。（二六）有喜俱推𢜬心。（二七） <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0109a" n="0109a"/> <lb ed="N" n="0109a01"/>有捨俱推𢜬心。以上此等之八名为“善异熟心”。</p> <lb ed="N" n="0109a02"/><p xml:id="pN70p0109a0201">（二八）有捨俱五门转向心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109005" n="0109005"/>。（二九）同样有〔捨俱〕意门转向心。（三〇） <lb ed="N" n="0109a03"/>有喜俱笑起心。以上此等之三名为“无因唯作心”。以上如斯十八皆称为“无因心”。</p> <lb ed="N" n="0109a04"/><p xml:id="pN70p0109a0401">五</p><lg xml:id="lgN70p0109a0401"><l>七不善异熟及善异熟之八种，</l> <lb ed="N" n="0109a05"/><l>唯作心三之十八是无因〔心〕。</l> <lb ed="N" n="0109a06"/><l>除恶与无因〔之三十心〕为五十九心，</l> <lb ed="N" n="0109a07"/><l>又说九十一心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109006" n="0109006"/>是净〔心〕。</l></lg> <lb ed="N" n="0109a08"/><p xml:id="pN70p0109a0801">六</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三 二十四有因心</cb:mulu><head>〔三、二十四有因心〕</head><p xml:id="pN70p0109a0809" cb:place="inline">（三一）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109007" n="0109007"/>喜俱智相应无行一〔心〕、（三二） <lb ed="N" n="0109a09"/>〔喜俱智相应〕有行一〔心〕、（三三）喜俱智不相应无行一〔心〕、（三四）〔喜俱智 <lb ed="N" n="0109a10"/>不相应〕有行一〔心〕、（三五）捨俱智相应无行一〔心〕、（三六）〔捨俱智相应〕有 <lb ed="N" n="0109a11"/>行一〔心〕、（三七）捨俱智不相应无行一〔心〕、（三八）〔捨俱智不相应〕有行一〔心〕， <lb ed="N" n="0109a12"/>以上此等之八名为“欲界善心”。</p> <lb ed="N" n="0109a13"/><p xml:id="pN70p0109a1301">（三九）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0109008" n="0109008"/>喜俱智相应无行一〔心〕、（四〇）〔喜俱智不相应〕有行一〔心〕、 <lb ed="N" n="0109a14"/>（四一）喜俱智不相应无行一〔心〕、（四二）〔喜俱智不相应〕有行一〔心〕、（四三） <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0110a" n="0110a"/> <lb ed="N" n="0110a01"/>捨俱智相应无行一〔心〕、（四四）〔捨俱智相应〕有行一〔心〕、（四五）捨俱智不相 <lb ed="N" n="0110a02"/>应无行一〔心〕、（四六）〔捨俱智不相应〕有行一〔心〕，以上此等之八名为“欲界有 <lb ed="N" n="0110a03"/>因异熟心”。</p> <lb ed="N" n="0110a04"/><p xml:id="pN70p0110a0401">（四七）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110009" n="0110009"/>喜俱智相应无行一〔心〕、（四八）〔喜俱智相应〕有行一〔心〕、（四 <lb ed="N" n="0110a05"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.3"/>九）喜智不相应无行一〔心〕、（五〇）〔喜俱智不相应〕有行一〔心〕、（五一）捨俱 <lb ed="N" n="0110a06"/>智相应无行一〔心〕、（五二）〔捨俱智相应〕有行一〔心〕、（五三）捨俱智不相应无 <lb ed="N" n="0110a07"/>行一〔心〕、（五四）〔捨俱智不相应〕有行一〔心〕，以上此等之八名为“欲界有因唯 <lb ed="N" n="0110a08"/>作心”。以上如斯二十四皆称为欲界有因之善、异熟、唯作心。</p> <lb ed="N" n="0110a09"/><p xml:id="pN70p0110a0901">七</p><lg xml:id="lgN70p0110a0901"><l>由受、智、行之区别，有二十四之</l> <lb ed="N" n="0110a10"/><l>有因欲界善、异熟、唯作。</l> <lb ed="N" n="0110a11"/><l>于欲中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110010" n="0110010"/>二十三之异熟、二十之善、不善、</l> <lb ed="N" n="0110a12"/><l>十一之唯作，一切为五十四〔心〕。</l></lg> <lb ed="N" n="0110a13"/><p xml:id="pN70p0110a1301">八</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四 十五色界心</cb:mulu><head>〔四、十五色界心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0110011" n="0110011"/></head><p xml:id="pN70p0110a1308" cb:place="inline">（五五）与寻、伺、喜、乐、一境性俱初禅善 <lb ed="N" n="0110a14"/>心、（五六）与伺、喜、乐、一境性俱第二禅善心、（五七）与喜、乐、一境性俱第 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0111a" n="0111a"/> <lb ed="N" n="0111a01"/>三禅善心、（五八）与乐、一境性俱第四禅善心、（五九）与捨、一境性俱第五禅善 <lb ed="N" n="0111a02"/>心，以上此等之五名为“色界善心”。</p> <lb ed="N" n="0111a03"/><p xml:id="pN70p0111a0301">（六〇）与寻、伺、喜、乐、一境性俱初禅异熟心、（六一）与伺、喜、乐、一 <lb ed="N" n="0111a04"/>境性俱第二禅异熟心、（六二）与喜、乐、一境性俱第三禅异熟心、（六三）与乐、 <lb ed="N" n="0111a05"/>一境性俱第四禅异熟心、（六四）与捨、一境性俱第五禅异熟心，以上此等之五名为 <lb ed="N" n="0111a06"/>“色界异熟心”。</p> <lb ed="N" n="0111a07"/><p xml:id="pN70p0111a0701">（六五）与寻、伺、喜、乐、一境性俱初禅唯作心、（六六）与伺、喜、乐、一 <lb ed="N" n="0111a08"/>境性俱第二禅唯作心、（六七）与喜、乐、一境性俱第三禅唯作心、（六八）与乐、 <lb ed="N" n="0111a09"/>一境性俱第四禅唯作心、（六九）与捨、一境性俱第五禅唯作心，以上此等之五名为 <lb ed="N" n="0111a10"/>“色界唯作心”。以上如斯十五皆称为色界之善、异熟、唯作心。</p> <lb ed="N" n="0111a11"/><p xml:id="pN70p0111a1101">九</p><lg xml:id="lgN70p0111a1101"><l>色界之意由禅之区别为五种，〔更于〕</l> <lb ed="N" n="0111a12"/><l>喜、异熟、唯作之区别为十五种。</l></lg> <lb ed="N" n="0111a13"/><p xml:id="pN70p0111a1301">一〇</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五 十二无色界心</cb:mulu><head>〔五、十二无色界心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0111012" n="0111012"/></head><p xml:id="pN70p0111a1310" cb:place="inline">（七〇）空无边处善心、（七一）识无边处善 <lb ed="N" n="0111a14"/>心、（七二）无所有处善心、（七三）非想非非想处善心，以上此等之四名为“无色界 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0112a" n="0112a"/> <lb ed="N" n="0112a01"/>善心”。</p> <lb ed="N" n="0112a02"/><p xml:id="pN70p0112a0201">（七四）空无边处异熟心、（七五）识无边处异熟心、（七六）无所有处异熟心、 <lb ed="N" n="0112a03"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.4"/>（七七）非想非非想处异熟心，以上此等之四名为“无色界异熟心”。</p> <lb ed="N" n="0112a04"/><p xml:id="pN70p0112a0401">（七八）空无边处唯作心、（七九）识无边处唯作心、（八〇）无所有处唯作心、 <lb ed="N" n="0112a05"/>（八一）非想非非想处唯作心，以上此等之四名为“无色唯作心”。以上如斯十二皆 <lb ed="N" n="0112a06"/>称为无色界之善、异熟、唯作心。</p> <lb ed="N" n="0112a07"/><p xml:id="pN70p0112a0701">一一</p><lg xml:id="lgN70p0112a0701"><l>无色界之意由所缘之区别为四种，更于</l> <lb ed="N" n="0112a08"/><l>善、异熟、唯作之区别而立十二种。</l></lg> <lb ed="N" n="0112a09"/><p xml:id="pN70p0112a0901">一二</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六 八出世间心</cb:mulu><head>〔六、八出世间心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0112013" n="0112013"/></head><p xml:id="pN70p0112a0909" cb:place="inline">（八二）须陀洹道心、（八三）斯陀含道心、（八 <lb ed="N" n="0112a10"/>四）阿那含道心、（八五）阿罗汉道心，以上此等之四名为“出世间善心”。</p> <lb ed="N" n="0112a11"/><p xml:id="pN70p0112a1101">（八六）须陀洹果心、（八七）斯陀含果心、（八八）阿那含果心、（八九）阿罗 <lb ed="N" n="0112a12"/>汉果心，以上此等之四名为“出世间异熟心”。以上如斯之八皆称为出世间之善、异 <lb ed="N" n="0112a13"/>熟心。</p> <lb ed="N" n="0112a14"/><p xml:id="pN70p0112a1401">一三</p><lg xml:id="lgN70p0112a1401"><l>由四道之区别而善为四种，其果亦同样，</l> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0113a" n="0113a"/> <lb ed="N" n="0113a01"/><l>故〔异〕熟亦〔四种〕。此八种为无上（出世间）。</l> <lb ed="N" n="0113a02"/><l>十二是不善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113014" n="0113014"/>，善是二十一，</l> <lb ed="N" n="0113a03"/><l>异熟三十六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113015" n="0113015"/>，唯作心二十。</l> <lb ed="N" n="0113a04"/><l>欲中五十四，色中言十五，</l> <lb ed="N" n="0113a05"/><l>无色十二心，又无上八种。</l> <lb ed="N" n="0113a06"/><l>如斯当知意，区别八十九，</l> <lb ed="N" n="0113a07"/><l>慧者又分别，一百二十一。</l></lg> <lb ed="N" n="0113a08"/><p xml:id="pN70p0113a0801">一四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七 百二十一心</cb:mulu><head>〔七、百二十一心〕</head><p xml:id="pN70p0113a0809" cb:place="inline">云何八十九种心成为百二十一。与寻、伺、喜、 <lb ed="N" n="0113a09"/>乐、一境性俱初禅须陀洹道心，与伺、喜、乐、一境性俱第二禅须陀洹道心，与喜、 <lb ed="N" n="0113a10"/>乐、一境性俱第三禅须陀洹道心，与乐、一境性俱第四禅须陀洹道心，与捨、一境 <lb ed="N" n="0113a11"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.5"/>性俱第五禅须陀洹道心，以上此等名为须陀洹道心。斯陀含道〔心〕、阿那含道〔心〕、 <lb ed="N" n="0113a12"/>阿罗汉道心亦同样为〔各五种〕。如斯正有二十道心。果心亦同样为〔正二十〕。如 <lb ed="N" n="0113a13"/>斯出世间心正为四十心、〔世间心八十一，共为一百二十一心〕。</p> <lb ed="N" n="0113a14"/><p xml:id="pN70p0113a1401">一五</p><lg xml:id="lgN70p0113a1401"><l>由禅支<anchor xml:id="nkr_note_orig_0113016" n="0113016"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0113016" n="0113016"/>相应之别而一一为五，</l> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0114a" n="0114a"/> <lb ed="N" n="0114a01"/><l>无上（出世间）心言为四十种。</l> <lb ed="N" n="0114a02"/><l>如斯解色界，无上亦如斯，</l> <lb ed="N" n="0114a03"/><l>由初禅等之别无色是第五禅。</l> <lb ed="N" n="0114a04"/><l>故初〔禅〕等之一一禅言〔各〕十一种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114017" n="0114017"/>，</l> <lb ed="N" n="0114a05"/><l>然终之（第五禅）有二十三种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114018" n="0114018"/>。</l> <lb ed="N" n="0114a06"/><l>善三十七种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114019" n="0114019"/>，〔异〕熟五十二种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0114020" n="0114020"/>，</l> <lb ed="N" n="0114a07"/><l>故诸慧者说心一百二十一。</l></lg> <lb ed="N" n="0114a08"/><p xml:id="pN70p0114a0801">于此摄阿毘达摩義论 <lb type="honorific" ed="N" n="0114a09"/>名为摄心分别第一品。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="N" n="0114a10"/> <lb ed="N" n="0114a11"/> <lb ed="N" n="0114a12"/> <lb ed="N" n="0114a13"/> <lb ed="N" n="0114a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0115a" n="0115a"/> <lb ed="N" n="0115a01"/> <lb ed="N" n="0115a02"/> <lb ed="N" n="0115a03"/> <lb ed="N" n="0115a04"/> <lb ed="N" n="0115a05"/> <lb ed="N" n="0115a06"/> <lb ed="N" n="0115a07"/> <lb ed="N" n="0115a08"/> <lb ed="N" n="0115a09"/> <lb ed="N" n="0115a10"/> <lb ed="N" n="0115a11"/> <lb ed="N" n="0115a12"/> <lb ed="N" n="0115a13"/> <lb ed="N" n="0115a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0116a" n="0116a"/> <lb ed="N" n="0116a01"/> <lb ed="N" n="0116a02"/> <lb ed="N" n="0116a03"/> <lb ed="N" n="0116a04"/> <lb ed="N" n="0116a05"/> <lb ed="N" n="0116a06"/> <lb ed="N" n="0116a07"/> <lb ed="N" n="0116a08"/> <lb ed="N" n="0116a09"/> <lb ed="N" n="0116a10"/> <lb ed="N" n="0116a11"/> <lb ed="N" n="0116a12"/> <lb ed="N" n="0116a13"/> <lb ed="N" n="0116a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0117a" n="0117a"/> <lb ed="N" n="0117a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二 摄心所分别</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.6"/>二 摄心所分别</head> <lb ed="N" n="0117a02"/> <lb ed="N" n="0117a03"/><p xml:id="pN70p0117a0301">一</p><lg xml:id="lgN70p0117a0301"><l>同生及同灭，同所缘与基（所依），</l> <lb ed="N" n="0117a04"/><l>心相应心所，有五十二法。</l></lg> <lb ed="N" n="0117a05"/><p xml:id="pN70p0117a0501">二</p><p xml:id="pN70p0117a0502" cb:place="inline">云何？</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一 五十二心所</cb:mulu><head>〔一、五十二心所〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0117001" n="0117001"/></head><p xml:id="pN70p0117a0510" cb:place="inline">触、受、想、思、一境性、命根、作意、 <lb ed="N" n="0117a06"/>此等之七名为“一切心心所”。寻、伺、勝解、精进、喜（pīhā）、欲，此等之六名为 <lb ed="N" n="0117a07"/>“杂心所”。以上此等之十三当知“同他（同于他）心所”。</p> <lb ed="N" n="0117a08"/><p xml:id="pN70p0117a0801">痴、无惭、无愧、掉擧、贪、见、慢、嗔、嫉、悭、恶作、昏沉、睡眠、疑， <lb ed="N" n="0117a09"/>此等之十四名为“不善心所”。</p> <lb ed="N" n="0117a10"/><p xml:id="pN70p0117a1001">信、念、惭、愧、无贪、无嗔、中捨、身轻安、心轻安、身轻快性、心轻快性、 <lb ed="N" n="0117a11"/>身柔软性、心柔软性、身适业性、心适业性、身练达性、心练达性、身端直性、心 <lb ed="N" n="0117a12"/>端直性，此等之十九名为“共净心所”。正语、正业、正命之三名为“離〔心所〕”。悲、 <lb ed="N" n="0117a13"/>喜（mudifā）名为“无量”〔心所〕。如斯共“慧根”，当知此等一切二十五心所名为“净 <lb ed="N" n="0117a14"/>心所”。</p> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0118a" n="0118a"/> <lb ed="N" n="0118a01"/><p xml:id="pN70p0118a0101">三</p><lg xml:id="lgN70p0118a0101"><l>以上十三之同他，又十四之不善，</l> <lb ed="N" n="0118a02"/><l>及二十五之净，说为五十二。</l> <lb ed="N" n="0118a03"/><l>彼等心不離（心所）及生起（八十九心），</l> <lb ed="N" n="0118a04"/><l>各自之相应<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118002" n="0118002"/>适宜以下说。</l> <lb ed="N" n="0118a05"/><l>七〔心所〕于一切，杂〔心所〕适合于相应，</l> <lb ed="N" n="0118a06"/><l>十四唯不善〔心〕，净唯与净〔心相应〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0118003" n="0118003"/>。</l></lg> <lb ed="N" n="0118a07"/><p xml:id="pN70p0118a0701">四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二 共一切心所及杂心所相应心</cb:mulu><head>〔二、共一切心所及杂心所相应心〕</head><p xml:id="pN70p0118a0715" cb:place="inline">云何？先述共一切心之此等七心 <lb ed="N" n="0118a08"/>所，得于一切八十九心中生起。其次杂〔心所〕，寻先除去二之〔前〕五识，在欲界 <lb ed="N" n="0118a09"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.7"/>心及十一初禅心之五十五心中生起。其次，伺是彼等〔五十五心〕与十一之第二禅 <lb ed="N" n="0118a10"/>心之六十六心中〔生起〕。勝解是除去二之五识及疑俱〔心之十一种心〕于诸〔七十 <lb ed="N" n="0118a11"/>八〕心中〔生起〕。精进是除去五门转向〔心〕及二之五识、〔二〕领受〔心〕、〔三〕 <lb ed="N" n="0118a12"/>推𢜬〔心之十六心〕于诸〔七十三〕心中〔生起〕。喜是除去〔二〕忧〔俱心〕、〔五 <lb ed="N" n="0118a13"/>十五〕捨俱〔心、二〕身识、〔十一〕第四禅〔之七十心〕于诸〔五十一〕心中〔生 <lb ed="N" n="0118a14"/>起〕。欲是除去〔十八〕无因〔心〕、〔二〕痴〔心之二十心〕于诸〔六十九〕心中〔生 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0119a" n="0119a"/> <lb ed="N" n="0119a01"/>起〕。而〔与杂心所相应〕之彼等心生起之次第如下：</p> <lb ed="N" n="0119a02"/><p xml:id="pN70p0119a0201">五</p><lg xml:id="lgN70p0119a0201"><l>六十六〔心〕与五十五，十一〔心〕与十六〔心〕，</l> <lb ed="N" n="0119a03"/><l>七十与二十〔心〕，除去杂〔心所〕，</l> <lb ed="N" n="0119a04"/><l>七十五与六十六〔心〕，七十八与七十三〔心〕，</l> <lb ed="N" n="0119a05"/><l>五十一与六十九〔心〕，有俱杂〔心所之心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0119004" n="0119004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0119004" n="0119004"/>。</l></lg> <lb ed="N" n="0119a06"/><p xml:id="pN70p0119a0601">六</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三 不善心所相应心</cb:mulu><head>〔三、不善心所相应心〕</head><p xml:id="pN70p0119a0610" cb:place="inline">其次，不善〔心所〕中，痴、无惭、无愧、 <lb ed="N" n="0119a07"/>掉擧，此等之四名为“共一切不善心所”，得于一切之十二不善〔心〕中〔生起〕。贪 <lb ed="N" n="0119a08"/>唯得于八贪心中〔生起〕。见是于四恶见相应<anchor xml:id="nkr_note_orig_0119005" n="0119005"/>〔心〕中〔生起〕。慢是于四恶见不 <lb ed="N" n="0119a09"/>相应〔心〕中〔生起〕。嗔、嫉、悭、恶作之此等四心所是于二嗔恚相应中〔生起〕。 <lb ed="N" n="0119a10"/>昏沉、睡眠是于五有行心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0119006" n="0119006"/>中〔生起〕。疑是唯于疑俱心中〔生起〕。</p> <lb ed="N" n="0119a11"/><p xml:id="pN70p0119a1101">七</p><lg xml:id="lgN70p0119a1101"><l>〔痴等〕四一切不善〔心〕中，〔贪、见、慢〕之三是于贪根中〔生〕，</l> <lb ed="N" n="0119a12"/><l>〔嗔、嫉、悭、恶作之〕四是于嗔根〔心〕中，又〔昏沉、睡眠之〕二</l> <lb ed="N" n="0119a13"/><l>是在有行〔心〕中，</l> <lb ed="N" n="0119a14"/><l>疑是在疑心中〔生〕。如斯十四〔心所〕，</l> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0120a" n="0120a"/> <lb ed="N" n="0120a01"/><l>成为五种，唯与十二不善〔心〕相应。</l></lg> <lb ed="N" n="0120a02"/><p xml:id="pN70p0120a0201">八</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四 净心所相应心</cb:mulu><head>〔四、净心所相应心〕</head><p xml:id="pN70p0120a0209" cb:place="inline">其次，于净心所中，先述共净之十九心所是存 <lb ed="N" n="0120a03"/>在于一切五十九净心中。其次，〔正语、正业、正命之〕三離皆于〔八〕出世间心中， <lb ed="N" n="0120a04"/>必决定一起得。然，于世间〔心〕唯在欲界〔八〕善心中，〔而且其时三離〕有时各 <lb ed="N" n="0120a05"/>别存在〔生起〕。其次，〔悲、喜之二〕无量除去第五禅，唯十二之〔色界〕大心及 <lb ed="N" n="0120a06"/>欲界〔八〕善〔心〕，欲界有因〔八〕唯作心之二十八心，或有时多种（别别）而 <lb ed="N" n="0120a07"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.8"/>生。又此处〔欲界〕之捨俱〔心〕有人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120007" n="0120007"/>言无悲、喜。其次，慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120008" n="0120008"/>与十二之智相应 <lb ed="N" n="0120a08"/>欲界心及一切三十五之大〔心〕、出世间心与四十七心相应。</p> <lb ed="N" n="0120a09"/><p xml:id="pN70p0120a0901">九</p><lg xml:id="lgN70p0120a0901"><l>〔共净之〕十九法于五十九〔心〕中生，说明</l> <lb ed="N" n="0120a10"/><l>三〔離〕于十六心中、二〔无量〕于二十八〔心〕中、</l> <lb ed="N" n="0120a11"/><l>慧是在四十七种〔心〕中〔生〕。</l> <lb ed="N" n="0120a12"/><l>如斯净为四种，唯与净〔心〕相应。</l></lg> <lb ed="N" n="0120a13"/><p xml:id="pN70p0120a1301">一〇</p><lg xml:id="lgN70p0120a1301"><l>嫉、悭、恶作、〔三〕離、悲〔喜〕等〔之九〕有时多种（别别）生、</l> <lb ed="N" n="0120a14"/><l>慢及昏沉、睡眠<anchor xml:id="nkr_note_orig_0120009" n="0120009"/>〔有时于各别，有时而〕共〔生〕，</l> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0121a" n="0121a"/> <lb ed="N" n="0121a01"/><l>馀〔之四十一〕如所说决定相应〔起〕，</l> <lb ed="N" n="0121a02"/><l>今我说彼等适宜相摄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121010" n="0121010"/>。</l> <lb ed="N" n="0121a03"/><l>三十六在法无上（出世间）三十五在大（上二界）中</l> <lb ed="N" n="0121a04"/><l>三十八于欲界净〔心〕中〔得〕，</l> <lb ed="N" n="0121a05"/><l>二十七于不善〔心〕中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0121011" n="0121011"/>，十二在无因〔心〕中〔得〕，</l> <lb ed="N" n="0121a06"/><l>〔此〕由发生〔地〕相应者，其〔心所之〕摄为五种。</l></lg> <lb ed="N" n="0121a07"/><p xml:id="pN70p0121a0701">一一</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五 出世间心相应心所</cb:mulu><head>〔五、出世间心相应心所〕</head><p xml:id="pN70p0121a0712" cb:place="inline">云何？先述于出世间八之初禅心中，同他 <lb ed="N" n="0121a08"/>之十三心所，除去〔二〕无量，〔馀〕摄二十三净心所共三十六法。同样于第二禅〔之 <lb ed="N" n="0121a09"/>八〕心，除去寻〔摄三十五法〕，第三禅〔之八〕心，除去寻、伺〔摄三十四法〕， <lb ed="N" n="0121a10"/>第四禅〔之八〕心，除去寻、伺、喜、〔摄三十三法〕，第五禅〔之八〕心是捨俱同 <lb ed="N" n="0121a11"/>摄彼等〔三十三法〕。一切八出世间心中之心所法由五种禅而为五种摄。</p> <lb ed="N" n="0121a12"/><p xml:id="pN70p0121a1201">一二</p><lg xml:id="lgN70p0121a1201"><l>无上（出世间）之〔心所法〕如斯次第立五种：</l> <lb ed="N" n="0121a13"/><l>为三十六、三十五、三十四，三十三二种。</l></lg> <lb ed="N" n="0121a14"/><p xml:id="pN70p0121a1401">一三</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六 色诈色界心相应心所</cb:mulu><head>〔六、与色、无色界心相应心所〕</head><p xml:id="pN70p0121a1414" cb:place="inline">其次，于大（上二界）中，先于〔善、 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0122a" n="0122a"/> <lb ed="N" n="0122a01"/>异熟、唯作之〕三初禅心中同他十三心所，除去三離，摄二十二净心所共三十五法。 <lb ed="N" n="0122a02"/>而悲、喜于此必各别相应。同样于第二禅心中，除去寻〔摄三十四法〕，于第三禅心 <lb ed="N" n="0122a03"/>中，除去寻、伺〔摄三十三法〕，于第四禅心中除去寻、伺、喜〔摄三十二法〕，于 <lb ed="N" n="0122a04"/>十五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122012" n="0122012"/>之第五禅心中，更不得〔悲、喜之二〕无量〔而摄三十法〕。如斯一切二十七 <lb ed="N" n="0122a05"/>大心中之〔心所法〕依五种禅成为五种摄。</p> <lb ed="N" n="0122a06"/><p xml:id="pN70p0122a0601"><ref cRef="PTS.Abhi-s.9"/>一四</p><lg xml:id="lgN70p0122a0601"><l>大〔心〕中之〔心所法〕如斯次第立五种：</l> <lb ed="N" n="0122a07"/><l>为三十五、三十四、三十三，又三十二及三十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0122013" n="0122013"/>。</l></lg> <lb ed="N" n="0122a08"/><p xml:id="pN70p0122a0801">一五</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七 欲界净心相应心所</cb:mulu><head>〔七、欲界净心相应心所〕</head><p xml:id="pN70p0122a0812" cb:place="inline">其次，欲界净〔心〕，先述善〔心〕中最初 <lb ed="N" n="0122a09"/>智相应之二〔心〕中，同他之十三心所，摄二十五净心所之三十八法。而〔二〕无 <lb ed="N" n="0122a10"/>量与〔三〕離之五，于此各别相应。同样于第二之二〔心〕中，除去智，〔摄三十七 <lb ed="N" n="0122a11"/>法〕，第三智相应之二〔心〕中，除去喜〔摄三十七法〕，第四之二〔心〕中，除去 <lb ed="N" n="0122a12"/>智及喜而摄彼等〔三十六法〕。在唯作心中亦除去〔三〕離，同样于四之二〔心〕中 <lb ed="N" n="0122a13"/>而摄四种。同样在异熟〔心〕中，亦除去〔二〕无量及〔三〕離而摄其馀彼等〔心 <lb ed="N" n="0122a14"/>所四种〕。如是一切二十四欲界净心中之〔心所法〕，如二〔心〕为摄十二种。</p> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0123a" n="0123a"/> <lb ed="N" n="0123a01"/><p xml:id="pN70p0123a0101">一六</p><lg xml:id="lgN70p0123a0101"><l>善净中有三十八、三十七二种及三十六，</l> <lb ed="N" n="0123a02"/><l>唯作中有三十五、三十四二种及三十三，</l> <lb ed="N" n="0123a03"/><l>异熟中有三十三、三十二二种及三十一，</l> <lb ed="N" n="0123a04"/><l>言〔此〕为欲界有因之善、异熟、唯作〔心相应心所〕。</l> <lb ed="N" n="0123a05"/><l>唯作与大（上二界）无有三離，</l> <lb ed="N" n="0123a06"/><l>无上（出世间）与欲界异熟〔无有〕二无量。</l> <lb ed="N" n="0123a07"/><l>无上禅法异，中（上二界）〔禅法与〕无量，</l> <lb ed="N" n="0123a08"/><l>于小（欲界）〔无量〕、離、智、喜各异<anchor xml:id="nkr_note_orig_0123014" n="0123014"/>。</l></lg> <lb ed="N" n="0123a09"/><p xml:id="pN70p0123a0901">一七</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">八 不善心相应心所</cb:mulu><head>〔八、不善心相应心所〕</head><p xml:id="pN70p0123a0911" cb:place="inline">其次，不善心，先述贪根中之第一无行〔心〕， <lb ed="N" n="0123a10"/>同他之十三心所，共不善之四〔心所〕之十七，摄贪、见共为十九法。同样于第二 <lb ed="N" n="0123a11"/>无行〔心〕，摄贪、慢共〔为十九法〕。于第三〔无行心〕亦同样除去喜，与贪、见 <lb ed="N" n="0123a12"/>共为十八〔法〕，于第四之〔无行心〕，同样〔摄〕贪、慢共〔为十八法〕。其次，五 <lb ed="N" n="0123a13"/>之嗔恚相应无行〔心〕，与嗔、嫉、悭、恶作之四皆除喜，摄彼等二十法。而嫉、悭、 <lb ed="N" n="0123a14"/>恶作于此各别相应。五种之有行〔心〕亦与〔无行心〕同样。其不同者〔但有行心 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0124a" n="0124a"/> <lb ed="N" n="0124a01"/>更〕与昏沉、睡眠相应。其次，〔由同他之十三心〕除去欲、喜，十一之同他、共不 <lb ed="N" n="0124a02"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.10"/>善四之十五法，相应于掉擧俱〔心〕。疑俱心除去勝解俱疑，同得十五法。〔如斯〕 <lb ed="N" n="0124a03"/>一切，于十二不善心生起，〔心所法十二心〕各别相应，由〔相应心所法之〕数即摄 <lb ed="N" n="0124a04"/>七种。</p> <lb ed="N" n="0124a05"/><p xml:id="pN70p0124a0501">一八</p><lg xml:id="lgN70p0124a0501"><l>于不善中立十九、十八、二十、二十一、</l> <lb ed="N" n="0124a06"/><l>二十、二十二、十五之七种，</l> <lb ed="N" n="0124a07"/><l>共〔不善〕之四及同他十之此等</l> <lb ed="N" n="0124a08"/><l>十四，言与一切不善〔心〕相应。</l></lg> <lb ed="N" n="0124a09"/><p xml:id="pN70p0124a0901">一九</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">九 无因心相应心所</cb:mulu><head>〔九、无因心相应心所〕</head><p xml:id="pN70p0124a0911" cb:place="inline">其次，无因〔心〕中，先述笑心，〔由十三同 <lb ed="N" n="0124a10"/>他〕除去欲，摄十二之同他法。同样于确定<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124015" n="0124015"/>〔心〕除欲喜而〔摄十一法〕，于乐〔俱〕 <lb ed="N" n="0124a11"/>领受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124016" n="0124016"/>〔心〕除去欲、精进而〔摄十一法〕，无因意界之三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124017" n="0124017"/>〔心〕及双之结生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124018" n="0124018"/>〔意 <lb ed="N" n="0124a12"/>识界〕除去欲、喜、精进而〔摄十心所〕，二之五识除去〔六之〕杂〔心所〕，摄彼 <lb ed="N" n="0124a13"/>等〔七心所〕。如斯一切无因〔心〕中之〔心所法〕若由数唯摄四种。</p> <lb ed="N" n="0124a14"/><p xml:id="pN70p0124a1401">二〇</p><lg xml:id="lgN70p0124a1401"><l>十二、十一、十、七之四种</l> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0125a" n="0125a"/> <lb ed="N" n="0125a01"/><l>乃十八之无因心生起中摄。</l> <lb ed="N" n="0125a02"/><l>于无因〔心〕之一切处有七〔心所〕，馀适当而〔推知〕，</l> <lb ed="N" n="0125a03"/><l>若如斯详言〔心所法〕者，言为摄三十二种。</l> <lb ed="N" n="0125a04"/><l>已知是心不離〔心所法〕之相应与摄，</l> <lb ed="N" n="0125a05"/><l>得擧示适宜依心相等〔心所法之〕差别。</l></lg> <lb ed="N" n="0125a06"/><p xml:id="pN70p0125a0601">于此摄阿毘达義论 <lb type="honorific" ed="N" n="0125a07"/>名为摄心所分别为第二品。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="N" n="0125a08"/> <lb ed="N" n="0125a09"/> <lb ed="N" n="0125a10"/> <lb ed="N" n="0125a11"/> <lb ed="N" n="0125a12"/> <lb ed="N" n="0125a13"/> <lb ed="N" n="0125a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0126a" n="0126a"/> <lb ed="N" n="0126a01"/> <lb ed="N" n="0126a02"/> <lb ed="N" n="0126a03"/> <lb ed="N" n="0126a04"/> <lb ed="N" n="0126a05"/> <lb ed="N" n="0126a06"/> <lb ed="N" n="0126a07"/> <lb ed="N" n="0126a08"/> <lb ed="N" n="0126a09"/> <lb ed="N" n="0126a10"/> <lb ed="N" n="0126a11"/> <lb ed="N" n="0126a12"/> <lb ed="N" n="0126a13"/> <lb ed="N" n="0126a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0127a" n="0127a"/> <lb ed="N" n="0127a01"/> <lb ed="N" n="0127a02"/> <lb ed="N" n="0127a03"/> <lb ed="N" n="0127a04"/> <lb ed="N" n="0127a05"/> <lb ed="N" n="0127a06"/> <lb ed="N" n="0127a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三 摄杂分别</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.11"/>三 摄杂分别</head> <lb ed="N" n="0127a08"/> <lb ed="N" n="0127a09"/><p xml:id="pN70p0127a0901">一</p><lg xml:id="lgN70p0127a0901"><l>于适宜相应，心与心所法</l> <lb ed="N" n="0127a10"/><l>彼等依自性，成为五十三，其等由</l> <lb ed="N" n="0127a11"/><l>（一）受、（二）因、（三）作用、（四）门、（五）所缘、（六）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127001" n="0127001"/>基（所依）</l> <lb ed="N" n="0127a12"/><l>所摄者，依心生起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127002" n="0127002"/>而适宜。</l></lg> <lb ed="N" n="0127a13"/><p xml:id="pN70p0127a1301">二</p><p xml:id="pN70p0127a1302" cb:place="inline">其中：</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一 受之摄</cb:mulu><head>先就〔一〕“受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127003" n="0127003"/>之摄”</head><p xml:id="pN70p0127a1310" cb:place="inline">受是乐、苦、不苦不乐之三种，又依乐、 <lb ed="N" n="0127a14"/>苦、喜、忧、捨之区别而为五种。其中，为乐俱唯善异熟身识之一。同样于苦俱， <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0128a" n="0128a"/> <lb ed="N" n="0128a01"/>〔唯〕不善异熟〔身识〕。其次，于喜俱心，称为贪根四、欲界净之十二、乐〔俱〕推 <lb ed="N" n="0128a02"/>度〔心〕、笑〔心〕二共十八之欲界喜俱心及初、第二、第三、第四禅为四十四之大 <lb ed="N" n="0128a03"/>（上二界）、出世间心为六十二种。其次喜俱心唯二之嗔恚相应心。馀之五十五唯捨 <lb ed="N" n="0128a04"/>俱心。</p> <lb ed="N" n="0128a05"/><p xml:id="pN70p0128a0501">三</p><lg xml:id="lgN70p0128a0501"><l>其中，受是苦、乐、捨之三种</l> <lb ed="N" n="0128a06"/><l>〔更〕由喜、忧之差别而为五种。</l> <lb ed="N" n="0128a07"/><l>乐、苦〔各〕一处，忧在二〔处〕，</l> <lb ed="N" n="0128a08"/><l>喜有六十二〔处〕，馀（捨）五十五〔处〕。</l></lg> <lb ed="N" n="0128a09"/><p xml:id="pN70p0128a0901">四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二 因之摄</cb:mulu><head>〔二〕对于“因之摄”</head><p xml:id="pN70p0128a0908" cb:place="inline">所谓因，是贪、嗔、痴、无贪、无嗔、无痴之六 <lb ed="N" n="0128a10"/>种。其中，五门转向〔心〕、二之〔前〕五识<anchor xml:id="nkr_note_orig_0128004" n="0128004"/>、〔二〕领受〔心〕、〔三〕推𢜬〔心〕、 <lb ed="N" n="0128a11"/>确定〔心〕、笑〔心〕之十八心名为“无因”。馀一切之七十一心是“有因”。又其〔有 <lb ed="N" n="0128a12"/>因心之〕中，二愚痴心是“一因”，馀之十不善心、智不相应欲界十二净〔心〕之二 <lb ed="N" n="0128a13"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.12"/>十二心是“二因”。智相应欲界十二净〔心〕、大、出世间三十五心之四十七心是“三 <lb ed="N" n="0128a14"/>因”。</p> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0129a" n="0129a"/> <lb ed="N" n="0129a01"/><p xml:id="pN70p0129a0101">五</p><lg xml:id="lgN70p0129a0101"><l>贪嗔与愚痴，是三不善因，</l> <lb ed="N" n="0129a02"/><l>无贪嗔愚痴，善因无记〔因〕。</l> <lb ed="N" n="0129a03"/><l>无因为十八，二是唯一因，</l> <lb ed="N" n="0129a04"/><l>二十二二因，四十七三因。</l></lg> <lb ed="N" n="0129a05"/><p xml:id="pN70p0129a0501">六</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三 作用之摄</cb:mulu><head>〔三〕对于“作用<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129005" n="0129005"/>之摄”</head><p xml:id="pN70p0129a0509" cb:place="inline">所谓作用，是结生、有分、转向、见、闻、 <lb ed="N" n="0129a06"/>嗅、尝、触、领受、推𢜬、确定、速行、彼所缘、死之十四，其次由结生、有分、 <lb ed="N" n="0129a07"/>转向、五识之处等，彼等〔八十九心〕当知有十种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129006" n="0129006"/>处之差别。其中，捨俱之二推 <lb ed="N" n="0129a08"/>度〔心〕、八之大异熟〔心〕、九之色、无色异熟〔心〕之十九心名〔为〕结生，有 <lb ed="N" n="0129a09"/>分、死之作用<anchor xml:id="nkr_note_orig_0129007" n="0129007"/>。其次，〔无因唯作之〕二〔心为〕转向作用。同样于〔各二心〕为 <lb ed="N" n="0129a10"/>见、闻、嗅、尝、触、领受之作用。〔无因异熟之〕三〔心〕为推𢜬作用。意门转向 <lb ed="N" n="0129a11"/>心，唯于五门成为确定作用。〔以上〕除〔世间异熟及〕二转向〔唯作〕心，其馀〔二 <lb ed="N" n="0129a12"/>十一〕善、〔十二〕不善、〔四圣〕果、〔十八〕唯作之五十五心，为远作用。八之大 <lb ed="N" n="0129a13"/>异熟心、三之推𢜬〔心〕之十一〔心〕为彼所缘作用。</p> <lb ed="N" n="0129a14"/><p xml:id="pN70p0129a1401">其次，其等〔八十九心〕之中，捨俱之二推𢜬心，依结生、有分、死、彼所缘、 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0130a" n="0130a"/> <lb ed="N" n="0130a01"/>推𢜬〔名为〕五作用。八之大异熟〔心〕，依结生、有分、死、彼所缘〔名为〕四作 <lb ed="N" n="0130a02"/>用。九大（上二界）异熟〔心〕，依结生、有分、死〔名为〕三作用。喜〔俱〕之推 <lb ed="N" n="0130a03"/>度〔心〕，依推𢜬、所缘为二作用，确定〔心〕亦依确定、转向〔为二作用〕。而其 <lb ed="N" n="0130a04"/>馀一切之速行〔心〕、三种意界、〔二之前〕五识〔之六十八心〕是随于发生为一作 <lb ed="N" n="0130a05"/>用。</p> <lb ed="N" n="0130a06"/><p xml:id="pN70p0130a0601">七</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0130a0601"><l>结生等之别，作用有十四，</l> <lb ed="N" n="0130a07"/><l>若说处之别，心生为十种。</l> <lb ed="N" n="0130a08"/><l>六十八二九，八二如次第，</l> <lb ed="N" n="0130a09"/><l>说示作用处，一二三四五。</l></lg> <lb ed="N" n="0130a10"/><p xml:id="pN70p0130a1001"><ref cRef="PTS.Abhi-s.13"/>八</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四 门之摄</cb:mulu><head>〔四〕对于“门之摄”</head><p xml:id="pN70p0130a1008" cb:place="inline">所谓门是眼门、耳门、鼻门、舌门、身门、意门 <lb ed="N" n="0130a11"/>之六种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130008" n="0130008"/>。其中，眼是眼门，同样耳等即是耳门等。又〔转向前之〕有分，言为意 <lb ed="N" n="0130a12"/>门。其中，〔一〕五门转向〔心〕、〔二〕眼识、〔二〕领受〔心〕、〔三〕推𢜬〔心〕、 <lb ed="N" n="0130a13"/>〔一〕确定〔心〕、〔二十九〕速行〔心〕、〔八〕彼所缘〔心〕之四十六心于眼门适 <lb ed="N" n="0130a14"/>宜生起。同样于耳门等亦有〔一〕五门转向〔心〕、〔二〕耳识等之四十六〔心〕。于 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0131a" n="0131a"/> <lb ed="N" n="0131a01"/>五门〔右之〕一切五十四心唯欲界〔心〕。其次，于意门有〔一〕意门转向〔心〕、 <lb ed="N" n="0131a02"/>五十五速行〔心〕、〔十一〕彼所缘〔心〕之六十七心。依结生、有分、死之十九〔心〕 <lb ed="N" n="0131a03"/>是離开门。</p> <lb ed="N" n="0131a04"/><p xml:id="pN70p0131a0401">其次，其等〔八十九心〕中，〔二之前〕五识、大（上二界）、出世间之〔二十 <lb ed="N" n="0131a05"/>六〕速行〔心〕之三十六心，适宜于〔六门中〕一门之〔作用〕。又三意识界是五门 <lb ed="N" n="0131a06"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0131009" n="0131009"/>〔作用〕。〔一〕乐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131010" n="0131010"/>〔俱〕推𢜬〔心〕、〔一〕确定〔心〕、〔二十九〕欲界速行〔心 <lb ed="N" n="0131a07"/>之三十一〕心，是六门〔作用〕。〔二之〕捨俱推𢜬〔心〕、〔八之〕大异熟〔心〕者， <lb ed="N" n="0131a08"/>有六门〔作用〕，亦在離门<anchor xml:id="nkr_note_orig_0131011" n="0131011"/>。大（上二界）之〔九〕异熟〔心〕唯是離门。</p> <lb ed="N" n="0131a09"/><p xml:id="pN70p0131a0901">九</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0131a0901"><l>心生由一门，五门及六门，</l> <lb ed="N" n="0131a10"/><l>六门或離门，及離一切门，</l> <lb ed="N" n="0131a11"/><l>次第三十六，三与三十一，</l> <lb ed="N" n="0131a12"/><l>十种与九种，说示五种类。</l></lg> <lb ed="N" n="0131a13"/><p xml:id="pN70p0131a1301">一〇</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五 所缘之摄</cb:mulu><head>〔五〕对于“所缘之摄”</head><p xml:id="pN70p0131a1310" cb:place="inline">所谓所缘者，是色所缘、声所缘、香所缘、味 <lb ed="N" n="0131a14"/>所缘、触所缘、法所缘之六种。其中，色是色所缘，同样于声等是声所缘等。其次， <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0132a" n="0132a"/> <lb ed="N" n="0132a01"/>法所缘是摄净〔色〕、细心、心、心所、涅槃、施设<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132012" n="0132012"/>（假法）之六种。</p> <lb ed="N" n="0132a02"/><p xml:id="pN70p0132a0201">其中，一切眼门心，唯色为所缘，此等〔唯〕现在。同样于耳门心等，唯声等 <lb ed="N" n="0132a03"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.14"/>〔为所缘〕，此等亦唯现在。其次，意门心之所缘为六种，〔此〕适宜于现在、过去、 <lb ed="N" n="0132a04"/>未来、離时<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132013" n="0132013"/>。称为结生、有分、死之離门〔心〕之所缘为六种，多于〔前过去〕 <lb ed="N" n="0132a05"/>有之末，所把取六门之现在、过去，或称为施设（假法）之业、业相、趣相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132014" n="0132014"/>者。</p> <lb ed="N" n="0132a06"/><p xml:id="pN70p0132a0601">其等〔色等、现在等、业等为所缘诸心〕中，眼识等如次唯色等一一为所缘。 <lb ed="N" n="0132a07"/>其次，三意界以色等之五为所缘。其馀欲界异熟〔心〕与笑心，唯以欲界一切为所 <lb ed="N" n="0132a08"/>缘。不善〔心〕、智不相应之欲界速行〔心〕，除出世间，其馀者一切为所缘。智相 <lb ed="N" n="0132a09"/>应之欲界善〔心〕与称为第五禅之神通善〔心〕，除去阿罗汉道、果，其馀以一切为 <lb ed="N" n="0132a10"/>所缘。智相应之欲界唯作〔心〕、〔第五禅〕之唯作神通〔心〕、确定〔心〕者，以普 <lb ed="N" n="0132a11"/>遍一切为所缘。无色中之第二〔心〕、第四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132015" n="0132015"/>〔心〕，以大（上二界）为所缘。其馀 <lb ed="N" n="0132a12"/>之大（上二界）心，以一切施设（假法）为所缘。出世间心以涅槃为所缘。</p> <lb ed="N" n="0132a13"/><p xml:id="pN70p0132a1301">一一</p><lg xml:id="lgN70p0132a1301"><l>二十五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132016" n="0132016"/>对于小（欲界）、六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132017" n="0132017"/>心对于大（上二界）、</l> <lb ed="N" n="0132a14"/><l>二十一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132018" n="0132018"/>对于言说（施设）、八<anchor xml:id="nkr_note_orig_0132019" n="0132019"/>对于涅槃境〔为所缘〕。</l> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0133a" n="0133a"/> <lb ed="N" n="0133a01"/><l>二十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133020" n="0133020"/>除无上、五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133021" n="0133021"/>除最上之道、果，</l> <lb ed="N" n="0133a02"/><l>六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133022" n="0133022"/>乃缘一切处，如是其处摄七类。</l></lg> <lb ed="N" n="0133a03"/><p xml:id="pN70p0133a0301">一二</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六 基之摄</cb:mulu><head>〔六〕对于“基（所依）之摄”</head><p xml:id="pN70p0133a0311" cb:place="inline">基是眼、耳、鼻、舌、身、心基之六种。 <lb ed="N" n="0133a04"/>其等一切于欲界中得。其次，于色界中，无鼻、〔舌、身〕等三。又于无色界一切皆 <lb ed="N" n="0133a05"/>不现。</p> <lb ed="N" n="0133a06"/><p xml:id="pN70p0133a0601">其中，五识界如次第专依止于〔眼、耳、鼻、舌、身之〕五净基而转起。其次， <lb ed="N" n="0133a07"/>称为五门转向、领受之意识界是依止于心〔基〕而转起。又其馀称为意识界之推𢜬 <lb ed="N" n="0133a08"/>〔心〕、大异熟〔心〕、嗔恚之二〔心〕、初道〔心〕、笑〔心〕、色界〔心〕亦依止心 <lb ed="N" n="0133a09"/>〔基〕而转起。其次，馀之善、不善、唯作、无上（出世间）〔心〕，或依止〔心基〕， <lb ed="N" n="0133a10"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.15"/>或不依止，无色之异熟〔心〕不依止心〔基〕而〔转起〕。</p> <lb ed="N" n="0133a11"/><p xml:id="pN70p0133a1101">一三</p><lg xml:id="lgN70p0133a1101"><l>欲中之七<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133023" n="0133023"/>〔识界〕依止于六基，色中之四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133024" n="0133024"/></l> <lb ed="N" n="0133a12"/><l>依止于三基<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133025" n="0133025"/>，无色中一〔意识〕界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133026" n="0133026"/>无所依。</l> <lb ed="N" n="0133a13"/><l>四十三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133027" n="0133027"/>有依止，四十二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133028" n="0133028"/>依止或不依止而</l> <lb ed="N" n="0133a14"/><l>生，无色之〔异〕熟无依止。</l></lg> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0134a" n="0134a"/> <lb ed="N" n="0134a01"/><p xml:id="pN70p0134a0101">此摄阿毘达摩義论 <lb type="honorific" ed="N" n="0134a02"/>名为摄杂分别第三品。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="N" n="0134a03"/> <lb ed="N" n="0134a04"/> <lb ed="N" n="0134a05"/> <lb ed="N" n="0134a06"/> <lb ed="N" n="0134a07"/> <lb ed="N" n="0134a08"/> <lb ed="N" n="0134a09"/> <lb ed="N" n="0134a10"/> <lb ed="N" n="0134a11"/> <lb ed="N" n="0134a12"/> <lb ed="N" n="0134a13"/> <lb ed="N" n="0134a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0135a" n="0135a"/> <lb ed="N" n="0135a01"/> <lb ed="N" n="0135a02"/> <lb ed="N" n="0135a03"/> <lb ed="N" n="0135a04"/> <lb ed="N" n="0135a05"/> <lb ed="N" n="0135a06"/> <lb ed="N" n="0135a07"/> <lb ed="N" n="0135a08"/> <lb ed="N" n="0135a09"/> <lb ed="N" n="0135a10"/> <lb ed="N" n="0135a11"/> <lb ed="N" n="0135a12"/> <lb ed="N" n="0135a13"/> <lb ed="N" n="0135a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0136a" n="0136a"/> <lb ed="N" n="0136a01"/> <lb ed="N" n="0136a02"/> <lb ed="N" n="0136a03"/> <lb ed="N" n="0136a04"/> <lb ed="N" n="0136a05"/> <lb ed="N" n="0136a06"/> <lb ed="N" n="0136a07"/> <lb ed="N" n="0136a08"/> <lb ed="N" n="0136a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">四 摄路分别</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.16"/>四 摄路分别</head> <lb ed="N" n="0136a10"/> <lb ed="N" n="0136a11"/><p xml:id="pN70p0136a1101">一</p><lg xml:id="lgN70p0136a1101"><l>如斯已〔说〕以上心生起之摄，〔更于〕</l> <lb ed="N" n="0136a12"/><l>由地、人之差别而决定前後之〔继起〕⸺</l> <lb ed="N" n="0136a13"/><l>于结生、转起⸺说〔心〕活动之摄，</l> <lb ed="N" n="0136a14"/><l>从〔其〕所生我略说。</l></lg> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0137a" n="0137a"/> <lb ed="N" n="0137a01"/><p xml:id="pN70p0137a0101">二</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一 六六法</cb:mulu><head>〔一、六六法〕</head><p xml:id="pN70p0137a0106" cb:place="inline">六基、六门、六所缘、六识、六路、六种境之转起， <lb ed="N" n="0137a02"/>此于“路<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137001" n="0137001"/>之摄”，当知为六六法。其次，于“離路<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137002" n="0137002"/>”有业、业相、趣相之三种境转 <lb ed="N" n="0137a03"/>起。</p> <lb ed="N" n="0137a04"/><p xml:id="pN70p0137a0401">其中，如前所说基、门、所缘。此“六识”：是眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、 <lb ed="N" n="0137a05"/>意识。</p> <lb ed="N" n="0137a06"/><p xml:id="pN70p0137a0601">其次，“六路”是门而为眼门路、耳门路、鼻门路、舌门路、身门路、意门路， <lb ed="N" n="0137a07"/>又依识而为眼识路、耳识路、鼻识路、舌识路、身识路、意识路。〔依〕门活动当知 <lb ed="N" n="0137a08"/>与〔依〕心（识）活动有关联。</p> <lb ed="N" n="0137a09"/><p xml:id="pN70p0137a0901">三</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二 五门作用</cb:mulu><head>〔二、五门作用〕</head><p xml:id="pN70p0137a0907" cb:place="inline">在〔眼、耳、鼻、舌、身之〕五门，有极大、大、小、极 <lb ed="N" n="0137a10"/>小之〔所缘〕。其次，于意门有明了、不明了之〔所缘〕。当知此是“六种境之转起”。 <lb ed="N" n="0137a11"/>云何？由生、住、灭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137003" n="0137003"/>之三刹那名为一心刹那。其次，依斯〔心刹那之〕十七刹那 <lb ed="N" n="0137a12"/>为色法〔生灭〕之寿命。经过一心刹那，或经过心刹那⸺以达住〔位〕⸺五所 <lb ed="N" n="0137a13"/>缘来现于五门。故若经过一心刹那，色所缘现于眼之视界，由此有分〔识〕二次活 <lb ed="N" n="0137a14"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.17"/>动後，遮断有分之流，顾念（注意唤起）彼色所缘之五门转向心〔一次〕生灭。由 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0138a" n="0138a"/> <lb ed="N" n="0138a01"/>此其後，见其色之眼识、领受之领受心、推𢜬之推𢜬心、确定之确定心，如次第〔各 <lb ed="N" n="0138a02"/>一次〕生灭。其後，二十九之欲界速行〔心〕中，得〔生起之〕缘，最多行七次之 <lb ed="N" n="0138a03"/>速行。又随结速行之二〔刹那〕彼所缘〔异〕熟〔心〕适合转起，由此而堕于有分。 <lb ed="N" n="0138a04"/>以上十四〔刹那〕路心之生起及二〔刹那〕有分之动摇，前已过去以一心刹那，〔色 <lb ed="N" n="0138a05"/>法〕使充足十七心刹那，其後而灭。此〔十七心刹那相续之〕所缘，名为“极大之境”。 <lb ed="N" n="0138a06"/>若现来所缘以不可能至彼所缘之生起而过去者，〔此名为〕大之〔境〕。其时，速行 <lb ed="N" n="0138a07"/>完了〔立刻〕堕于有分，即无有彼所缘之生起。若所缘来入不可能至速行〔心〕生 <lb ed="N" n="0138a08"/>起而过去者，〔此〕名为“小境”。其时亦不起速行心，唯二、三次之确定〔心〕转起， <lb ed="N" n="0138a09"/>然後堕于有分。其次，现来近于灭之所缘，不可能至确定〔心〕之生起而过去者， <lb ed="N" n="0138a10"/>〔此〕名为“极小〔境〕”。此时，唯有有分之动摇而无路心之生起。如斯于眼门为〔心 <lb ed="N" n="0138a11"/>作用〕。于耳门等亦然。如斯，于一切五门，当知称为四种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138004" n="0138004"/>时分：彼所缘〔时分〕、 <lb ed="N" n="0138a12"/>速行〔时分〕、确定〔时分〕、空时分，如次第为所缘境而转起。</p> <lb ed="N" n="0138a13"/><p xml:id="pN70p0138a1301">四</p><lg xml:id="lgN70p0138a1301"><l>路心有七<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138005" n="0138005"/>种，心生起有十四〔刹那〕，</l> <lb ed="N" n="0138a14"/><l>详言之，五门适合于五十四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138006" n="0138006"/>〔心〕。</l> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0139a" n="0139a"/> <lb ed="N" n="0139a01"/><l>此于〔境转起〕中之五门为路心转起法。</l></lg> <lb ed="N" n="0139a02"/><p xml:id="pN70p0139a0201">五</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三 欲界之意门作用</cb:mulu><head>〔三、欲界之意门作用〕</head><p xml:id="pN70p0139a0210" cb:place="inline">其次，于意门若“明了之所缘”现来识阈，由 <lb ed="N" n="0139a03"/>此〔二刹那〕有分之动摇，〔一刹那之〕意门转向〔心〕、〔七刹那之〕速行〔心〕之 <lb ed="N" n="0139a04"/>後，〔二刹那之〕彼所缘〔异〕熟〔心〕转起，然後堕于有分。其次，有“不明了之 <lb ed="N" n="0139a05"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.18"/>所缘”时，速行之立刻堕于有分，即无彼所缘之生起。</p> <lb ed="N" n="0139a06"/><p xml:id="pN70p0139a0601">六</p><lg xml:id="lgN70p0139a0601"><l>路心有三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139007" n="0139007"/>种，心生起言为十〔刹那〕</l> <lb ed="N" n="0139a07"/><l>若详细辨知，此有四十一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139008" n="0139008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0139008" n="0139008"/>〔心〕。</l> <lb ed="N" n="0139a08"/><l>此为〔境转起〕中之小（欲界）速行时分。</l></lg> <lb ed="N" n="0139a09"/><p xml:id="pN70p0139a0901">七</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四 上二界、出世间之禅定作用</cb:mulu><head>〔四、上二界出世间之禅定作用〕</head><p xml:id="pN70p0139a0914" cb:place="inline">其次，述安止（根本定）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139009" n="0139009"/>速行时 <lb ed="N" n="0139a10"/>分，〔于所缘〕无有明了不明了之差别。又〔无有〕彼所缘之生起。即其时，八智相 <lb ed="N" n="0139a11"/>应欲界速行〔心〕中之随一，成为遍作、近行、随顺、种姓者而四次或三次，如次 <lb ed="N" n="0139a12"/>第生起而灭後，适合于第四或第五〔速行〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139010" n="0139010"/>而引发二十六之大界、出世间速行〔心〕 <lb ed="N" n="0139a13"/>中随一之速行〔心〕随入于安止路。由此安止之後而堕于有分。其时，喜俱〔欲界 <lb ed="N" n="0139a14"/>心〕之速行後亦当唯期望安止、喜俱〔心〕。捨俱〔欲界心之〕速行後〔当唯斯望〕 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0140a" n="0140a"/> <lb ed="N" n="0140a01"/>捨俱〔心〕。其时亦善速行〔欲界心〕之後，安止于善速行及下三界〔心〕，唯作速 <lb ed="N" n="0140a02"/>行〔欲界心〕之後，〔安止于〕唯作速行及阿罗汉果〔心〕。</p> <lb ed="N" n="0140a03"/><p xml:id="pN70p0140a0301">八</p><lg xml:id="lgN70p0140a0301"><l>依乐善<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140011" n="0140011"/>有三十二〔安止心〕，又捨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140012" n="0140012"/>〔善〕有十二〔安止心〕，</l> <lb ed="N" n="0140a04"/><l>乐唯作<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140013" n="0140013"/>有八〔安止心〕、捨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140014" n="0140014"/>〔唯作〕六〔安止心〕生。</l> <lb ed="N" n="0140a05"/><l>由欲善三因有凡夫、有学之〔安止〕，</l> <lb ed="N" n="0140a06"/><l>由三因欲唯作，有離欲者之安止。</l> <lb ed="N" n="0140a07"/><l>此于〔六门〕中之意门为路心转起法。</l></lg> <lb ed="N" n="0140a08"/><p xml:id="pN70p0140a0801">九</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五 彼所缘之决定</cb:mulu><head>〔五、彼所缘之决定〕</head><p xml:id="pN70p0140a0809" cb:place="inline">其次，于〔六门之〕一切处，对于不好所缘， <lb ed="N" n="0140a09"/>〔各〕有不善异熟之〔前〕五识、领受〔心〕、推𢜬〔心〕、彼所缘〔心〕。又对于好 <lb ed="N" n="0140a10"/>所缘，〔各〕有善异熟〔之前五识、领受心、推𢜬心、彼所缘心〕。又对于极好〔所 <lb ed="N" n="0140a11"/>缘〕，唯有乐俱之推𢜬〔心〕、彼所缘〔心〕而已。即于〔彼所缘心〕中，喜俱唯作 <lb ed="N" n="0140a12"/>速行〔心〕之後唯有喜俱之彼所缘〔心〕，于捨俱唯作速行〔心〕之後，唯有捨俱〔之 <lb ed="N" n="0140a13"/>彼所缘心〕，又忧俱速行〔心〕之後，彼所缘及有分必是捨俱。故若〔依〕喜〔俱心〕 <lb ed="N" n="0140a14"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.19"/>而结生者，〔于彼〕忧俱速行之後，即无彼所缘生，其时，曾经验而缘任何彼小（欲 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0141a" n="0141a"/> <lb ed="N" n="0141a01"/>界）所缘，而生起捨俱之推𢜬心，其〔推𢜬心之〕後堕于有分，是诸阿阇黎之所说。 <lb ed="N" n="0141a02"/>又〔彼阿阇黎〕于欲界速行〔心〕之後，主张欲界有情唯欲界之诸法为所缘而有彼 <lb ed="N" n="0141a03"/>所缘。</p> <lb ed="N" n="0141a04"/><p xml:id="pN70p0141a0401">一〇</p><lg xml:id="lgN70p0141a0401"><l>决定欲中有情之速行〔心〕之诸所缘时，</l> <lb ed="N" n="0141a05"/><l>且明了、极大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141015" n="0141015"/>〔所缘时〕，言有彼所缘。</l></lg> <lb ed="N" n="0141a06"/><p xml:id="pN70p0141a0601">此是〔路心转起〕中之彼所缘之决定。</p> <lb ed="N" n="0141a07"/><p xml:id="pN70p0141a0701">一一</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六 速行之决定</cb:mulu><head>〔六、速行之决定〕</head><p xml:id="pN70p0141a0709" cb:place="inline">速行之中，在小（欲界）速行路之欲界速行〔心〕， <lb ed="N" n="0141a08"/>七次或六次速行。其次，于死时等之迟转起，唯有五时分〔速行而已〕〔但诸義疏师〕 <lb ed="N" n="0141a09"/>说：于<persName>世尊</persName>双示导<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141016" n="0141016"/>〔神变〕等之速行起，有四或五〔刹那〕之观察〔速行〕心。 <lb ed="N" n="0141a10"/>又于初习者之最初〔速行之〕营作，即大界速行〔心〕，神通速行〔心〕亦常唯于一 <lb ed="N" n="0141a11"/>时分〔一次〕速行，然後堕于有分。其次，四〔圣〕道〔速行心〕之生起为一心刹 <lb ed="N" n="0141a12"/>那。其後二三〔刹那之〕果心适合生起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141017" n="0141017"/>，然後堕于有分。在灭尽定之时，第四无 <lb ed="N" n="0141a13"/>色之速行〔心〕二次速行，然後证达灭〔定〕。而〔由灭定〕出起时，适合阿那含果 <lb ed="N" n="0141a14"/>〔心〕或阿罗汉果〔心〕一时分（一次）生灭已而堕有分。〔如斯〕于一切处之等至 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0142a" n="0142a"/> <lb ed="N" n="0142a01"/>（禅定）路，如有分之流无决定路故，有多数<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142018" n="0142018"/>〔种之速行〕。</p> <lb ed="N" n="0142a02"/><p xml:id="pN70p0142a0201">一二</p><lg xml:id="lgN70p0142a0201"><l>小（欲界速行）七次，道与神通各为一，</l> <lb ed="N" n="0142a03"/><l>其馀速行有多数。</l></lg> <lb ed="N" n="0142a04"/><p xml:id="pN70p0142a0401">此是〔路心转起〕中，速行之决定。</p> <lb ed="N" n="0142a05"/><p xml:id="pN70p0142a0501">一三</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七 路心由人之差别</cb:mulu><head>〔七、路心由人之差别〕</head><p xml:id="pN70p0142a0511" cb:place="inline">其次，在此二因者、无因者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142019" n="0142019"/>皆不得唯作速 <lb ed="N" n="0142a06"/>行及安止速行。又善趣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142020" n="0142020"/>之〔二因者、无因者〕，〔有三因〕〔不得〕智相应异熟〔心 <lb ed="N" n="0142a07"/>之彼所缘〕，在〔无因之〕恶趣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142021" n="0142021"/>，〔有二因〕亦不得智不相应大异熟〔心之彼所缘〕。 <lb ed="N" n="0142a08"/>其次，于三因者中，漏尽者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142022" n="0142022"/>不得善、不善〔心〕之速行，又在有学、凡夫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142023" n="0142023"/>〔不 <lb ed="N" n="0142a09"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.20"/>得〕唯作〔心之〕速行。有学〔不得〕恶见相应<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142024" n="0142024"/>〔心〕、疑〔心之〕速行，又阿那 <lb ed="N" n="0142a10"/>含人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142025" n="0142025"/>，不得嗔恚〔心之〕速行。出世间〔心之〕速行唯适合圣者之生起。</p> <lb ed="N" n="0142a11"/><p xml:id="pN70p0142a1101">一四</p><lg xml:id="lgN70p0142a1101"><l>无学四十四〔心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142026" n="0142026"/>，有学五十六〔心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142027" n="0142027"/>，</l> <lb ed="N" n="0142a12"/><l>馀者之（凡夫）所示发生五十四〔心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0142028" n="0142028"/>。</l></lg> <lb ed="N" n="0142a13"/><p xml:id="pN70p0142a1301">此是〔路心转起〕中由人而差别。</p> <lb ed="N" n="0142a14"/><p xml:id="pN70p0142a1401">一五</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">八 路心由地之差别</cb:mulu><head>〔八、路心由地之差别〕</head><p xml:id="pN70p0142a1411" cb:place="inline">其次，于欲界地，适合得此等一切之〔八十〕 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0143a" n="0143a"/> <lb ed="N" n="0143a01"/>路心。于色界地除去嗔恚〔心之〕速行及彼所缘〔心等得六十四心〕，于无色界地〔由 <lb ed="N" n="0143a02"/>此更〕除去初道〔心〕、色界〔心〕、下无色〔心等〕而得〔路心〕。于一切处各各缺 <lb ed="N" n="0143a03"/>净（根）者，不得各各门之路心。其次，无想有情一切心之转起。</p> <lb ed="N" n="0143a04"/><p xml:id="pN70p0143a0401">一六</p><lg xml:id="lgN70p0143a0401"><l>在欲〔界〕中有八十路心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143029" n="0143029"/>，于色〔界〕中适合</l> <lb ed="N" n="0143a05"/><l>六十四〔心〕，于无色〔界〕中得四十二〔心〕。</l></lg> <lb ed="N" n="0143a06"/><p xml:id="pN70p0143a0601">此是〔路心转起〕中由地而差别。</p> <lb ed="N" n="0143a07"/><p xml:id="pN70p0143a0701">一七</p><p xml:id="pN70p0143a0703" cb:place="inline">如是随六门之心转起之发生，以渡〔越〕有分，只限于要有命寿即不断 <lb ed="N" n="0143a08"/>绝而活动<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143030" n="0143030"/>。</p> <lb ed="N" n="0143a09"/><p xml:id="pN70p0143a0901">于此摄阿毘达摩義论 <lb type="honorific" ed="N" n="0143a10"/>名为摄路分别第四品。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="N" n="0143a11"/> <lb ed="N" n="0143a12"/> <lb ed="N" n="0143a13"/> <lb ed="N" n="0143a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0144a" n="0144a"/> <lb ed="N" n="0144a01"/> <lb ed="N" n="0144a02"/> <lb ed="N" n="0144a03"/> <lb ed="N" n="0144a04"/> <lb ed="N" n="0144a05"/> <lb ed="N" n="0144a06"/> <lb ed="N" n="0144a07"/> <lb ed="N" n="0144a08"/> <lb ed="N" n="0144a09"/> <lb ed="N" n="0144a10"/> <lb ed="N" n="0144a11"/> <lb ed="N" n="0144a12"/> <lb ed="N" n="0144a13"/> <lb ed="N" n="0144a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0145a" n="0145a"/> <lb ed="N" n="0145a01"/> <lb ed="N" n="0145a02"/> <lb ed="N" n="0145a03"/> <lb ed="N" n="0145a04"/> <lb ed="N" n="0145a05"/> <lb ed="N" n="0145a06"/> <lb ed="N" n="0145a07"/> <lb ed="N" n="0145a08"/> <lb ed="N" n="0145a09"/> <lb ed="N" n="0145a10"/> <lb ed="N" n="0145a11"/> <lb ed="N" n="0145a12"/> <lb ed="N" n="0145a13"/> <lb ed="N" n="0145a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0146a" n="0146a"/> <lb ed="N" n="0146a01"/> <lb ed="N" n="0146a02"/> <lb ed="N" n="0146a03"/> <lb ed="N" n="0146a04"/> <lb ed="N" n="0146a05"/> <lb ed="N" n="0146a06"/> <lb ed="N" n="0146a07"/> <lb ed="N" n="0146a08"/> <lb ed="N" n="0146a09"/> <lb ed="N" n="0146a10"/> <lb ed="N" n="0146a11"/> <lb ed="N" n="0146a12"/> <lb ed="N" n="0146a13"/> <lb ed="N" n="0146a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0147a" n="0147a"/> <lb ed="N" n="0147a01"/> <lb ed="N" n="0147a02"/> <lb ed="N" n="0147a03"/> <lb ed="N" n="0147a04"/> <lb ed="N" n="0147a05"/> <lb ed="N" n="0147a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五 摄離路分别</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.21"/>五 摄離路分别</head> <lb ed="N" n="0147a07"/> <lb ed="N" n="0147a08"/><p xml:id="pN70p0147a0801">一</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0147a0801"><l>由路心之〔心〕活动如上所述，</l> <lb ed="N" n="0147a09"/><l>今说结〔生之心〕活动之摄者。</l></lg> <lb ed="N" n="0147a10"/><p xml:id="pN70p0147a1001">二</p><p xml:id="pN70p0147a1002" cb:place="inline">四地、四种结生、四业、四种死之生起，此于“離路”之摄，当知为四之 <lb ed="N" n="0147a11"/>四法。其中，</p> <lb ed="N" n="0147a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一 四地</cb:mulu><head>〔一、四地〕</head><p xml:id="pN70p0147a1204" cb:place="inline">是恶趣地、欲善趣地、色界地、无色界地，此名为“四地”。其 <lb ed="N" n="0147a13"/>等〔四地〕中，（一）“恶趣地”是地狱、畜牲界、饿鬼界、阿修罗众，此为四种。（二） <lb ed="N" n="0147a14"/>“欲善趣地”是人、四王〔天〕、三十三〔天〕、夜摩〔天〕、兜率〔天〕、乐变化〔天〕、 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0148a" n="0148a"/> <lb ed="N" n="0148a01"/>他化自在〔天〕，此为七种。而以上十一地亦称为“欲界地”。（三）梵众〔天〕、梵辅 <lb ed="N" n="0148a02"/>〔天〕、大梵〔天〕，此为初禅地。少光〔天〕、无量光〔天〕，此是第二禅地。少净 <lb ed="N" n="0148a03"/>〔天〕、无量净〔天〕，遍净〔天〕，此为第三禅地。廣果〔天〕、无想有情〔天〕、净 <lb ed="N" n="0148a04"/>居〔天〕，此为第四禅地。以上十六种是色界地。净居地是无烦〔天〕、无热〔天〕、 <lb ed="N" n="0148a05"/>善现〔天〕、善见〔天〕、阿迦腻咤〔天〕之五种。（四）空无边处地、识无边处志地、 <lb ed="N" n="0148a06"/>无所有处地、非想非非想处地之四种，此为“无色界地”。</p> <lb ed="N" n="0148a07"/><p xml:id="pN70p0148a0701">三</p><lg xml:id="lgN70p0148a0701"><l>净居〔天〕，凡夫及</l> <lb ed="N" n="0148a08"/><l>须陀洹、斯陀含人不得〔生〕。</l> <lb ed="N" n="0148a09"/><l>圣者不生无想〔天〕及恶趣地，</l> <lb ed="N" n="0148a10"/><l>其馀圣非圣所共得。</l></lg> <lb ed="N" n="0148a11"/><p xml:id="pN70p0148a1101">此是〔四之四法〕中为地之四法。</p> <lb ed="N" n="0148a12"/><p xml:id="pN70p0148a1201"><ref cRef="PTS.Abhi-s.22"/>四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二 四种结生</cb:mulu><head>〔二、四种结生〕</head><p xml:id="pN70p0148a1207" cb:place="inline">恶趣结生、欲善趣结生、色界结生、无色界结生， <lb ed="N" n="0148a13"/>此为“四种结生”。其中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148001" n="0148001"/>、（一）不善异熟捨俱之推𢜬〔心〕，是转生恶趣为刹那结 <lb ed="N" n="0148a14"/>〔生〕，其後成为有分<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148002" n="0148002"/>〔心〕，有分之後成为死<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148003" n="0148003"/>〔心〕而断绝。此名为“一恶趣结 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0149a" n="0149a"/> <lb ed="N" n="0149a01"/>生”〔心〕。其次，（二）善异熟捨俱之推𢜬〔心〕，是于欲善趣（甲）生盲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149004" n="0149004"/>等之人 <lb ed="N" n="0149a02"/>人，（乙）依止地者（土地神），及（丙）于堕处转起阿修罗之结生〔心〕、有分〔心〕、 <lb ed="N" n="0149a03"/>死〔心〕。其次，大异熟之〔八〕心，于欲善趣之一切处转起结生〔心〕、有分〔心〕、 <lb ed="N" n="0149a04"/>死〔心〕。此等之九〔心〕名为“欲善趣结生”〔心〕。而以上十种，称为欲界结生〔心〕。</p> <lb ed="N" n="0149a05"/><p xml:id="pN70p0149a0501">其中，四恶趣、人、堕处阿修罗之寿量无有定数。然，四大王天之寿量<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149005" n="0149005"/>，依 <lb ed="N" n="0149a06"/>天之〔数〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149006" n="0149006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0149006" n="0149006"/>为五百岁，依人间之数为九百万岁。<name role="" type="person">三十三天</name>之〔寿量是四大王天〕 <lb ed="N" n="0149a07"/>之四倍。<name role="" type="person">夜摩天</name>之〔寿量又增〕其四倍，兜率天之〔寿量又增〕其四倍，乐变化天 <lb ed="N" n="0149a08"/>之〔寿量又增〕其四倍，<name role="" type="person">他化自在天</name>之〔寿量又增〕其四倍。</p> <lb ed="N" n="0149a09"/><p xml:id="pN70p0149a0901">五</p><lg xml:id="lgN70p0149a0901"><l>〔他化〕自在〔天〕之〔寿量以人间之数〕</l> <lb ed="N" n="0149a10"/><l>为九十二亿一千万年又六百万岁<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149007" n="0149007"/>。</l></lg> <lb ed="N" n="0149a11"/><p xml:id="pN70p0149a1101">六</p><p xml:id="pN70p0149a1102" cb:place="inline">（三）初禅异熟〔心〕，于初禅地转起结生〔心〕、有分〔心〕、死〔心〕。 <lb ed="N" n="0149a12"/>同样于第二禅异熟〔心〕及第三禅异熟〔心〕者于第二禅地，第四禅异熟〔心〕者 <lb ed="N" n="0149a13"/>于第三禅地，第五禅异熟〔心〕是于第四禅地〔转起结生心、有分心、死心〕。然， <lb ed="N" n="0149a14"/>无想有情之结生唯是色。同样其〔结生〕後之转起及于死时亦唯是色转起而灭。此 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0150a" n="0150a"/> <lb ed="N" n="0150a01"/>等之六名为“色界结生”。</p> <lb ed="N" n="0150a02"/><p xml:id="pN70p0150a0201">其等中，梵众天之寿量为三之一劫，梵辅〔天〕之〔寿量〕为半劫，大梵〔天〕 <lb ed="N" n="0150a03"/>之〔寿量〕为一劫。少光天之〔寿量〕为二劫，无量光〔天〕之〔寿量〕为四劫， <lb ed="N" n="0150a04"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.23"/>光音〔天〕之〔寿量〕为八劫。少净〔天〕之〔寿量〕为十六劫，无量净〔天〕之 <lb ed="N" n="0150a05"/>〔寿量〕为三十二劫，遍净〔天〕之〔寿量〕为六十四劫。廣果〔天〕及无想有情 <lb ed="N" n="0150a06"/>之〔寿量〕为五百劫，无烦〔天〕之〔寿量〕为千劫，无热〔天〕之〔寿量〕为二 <lb ed="N" n="0150a07"/>千劫，善现〔天〕之〔寿量〕为四千劫，善见〔天〕之〔寿量〕为八千劫，阿迦腻 <lb ed="N" n="0150a08"/>咤〔天〕之〔寿量〕为一万六千劫。</p> <lb ed="N" n="0150a09"/><p xml:id="pN70p0150a0901">（四）初无色等之异熟〔心〕如次第于初无色等之地而转起结生〔心〕、有分〔心〕、 <lb ed="N" n="0150a10"/>死〔心〕。此等之四，名为“无色结生”。而于其等生于空无边处天之寿量为二万劫。 <lb ed="N" n="0150a11"/>生于识无边处天之〔寿量〕为四万劫，生于无所有处天之〔寿量〕为六万劫，生于 <lb ed="N" n="0150a12"/>非想非非想处天之〔寿量〕为八万四千劫。</p> <lb ed="N" n="0150a13"/><p xml:id="pN70p0150a1301">七</p><lg xml:id="lgN70p0150a1301"><l>结生有分〔心〕，乃至死意位</l> <lb ed="N" n="0150a14"/><l>皆是为同一、〔同〕境〔同〕一生。</l></lg> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0151a" n="0151a"/> <lb ed="N" n="0151a01"/><p xml:id="pN70p0151a0101">此是〔四之四法〕中之结生四法。</p> <lb ed="N" n="0151a02"/><p xml:id="pN70p0151a0201">八</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三 四业</cb:mulu><head>〔三、四业〕</head><p xml:id="pN70p0151a0205" cb:place="inline">今生〔业〕、支持〔业〕、妨害〔业〕、破损〔业〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0151008" n="0151008"/>，此 <lb ed="N" n="0151a03"/>由作用为〔四业〕，重〔业〕、近〔业〕、夙习〔业〕、已作业，此依取异熟之异门为 <lb ed="N" n="0151a04"/>〔四业〕，现法受〔业〕、次生受〔业〕、後後受〔业〕、既有业，此名依异熟时之四 <lb ed="N" n="0151a05"/>业。又不善〔业〕、欲界善〔业〕、色界善〔业〕、无色界善〔业〕，此依异熟处为〔四 <lb ed="N" n="0151a06"/>业〕。</p> <lb ed="N" n="0151a07"/><p xml:id="pN70p0151a0701">其中，“不善”〔业〕，是由身业、语业、意业之业门为三种。何以故？杀生、不 <lb ed="N" n="0151a08"/>与取、邪欲行此称身表，于身门数数行故名为身业。妄语、两舌、恶口、绮语，此 <lb ed="N" n="0151a09"/>称语表，于语门数数行故名为语业。贪欲、嗔恚、邪见，此不依表（身语），于意数 <lb ed="N" n="0151a10"/>数行故名为意业。其等中，由杀生、恶口、是由嗔根嗔恚而生，邪欲行、贪欲、邪 <lb ed="N" n="0151a11"/>见是由贪根而〔生〕，馀之〔不与取、妄语、两舌、绮语之〕四，是由〔贪、痴之〕 <lb ed="N" n="0151a12"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.24"/>二根而生。而〔八十九〕心生起者，此不善〔业〕，共为十二种。</p> <lb ed="N" n="0151a13"/><p xml:id="pN70p0151a1301">“欲界善”〔业〕亦于身门转起为身业，于语门转起为语业，于意门转起为意业。 <lb ed="N" n="0151a14"/>由如斯业门者〔欲界善业〕为三种。又由施、戒、修〔之别〕亦为〔三种〕。而〔八 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0152a" n="0152a"/> <lb ed="N" n="0152a01"/>十九〕心生起者，此〔欲界善业〕为八种。若由〔财物之〕施、〔持〕戒、〔禅定之〕 <lb ed="N" n="0152a02"/>修、〔长上之〕恭敬、〔看病等之〕作务、得〔福之施〕、对得〔福无悭垢〕随喜、听 <lb ed="N" n="0152a03"/>法、说法、〔離邪见〕见正直业，即为十种。而以上〔十二不善心、八善心〕之二十 <lb ed="N" n="0152a04"/>种，皆称为欲界业。</p> <lb ed="N" n="0152a05"/><p xml:id="pN70p0152a0501">其次，“色界善”〔业〕唯是意业。此是修所成而由安止（根本定）之所得。若 <lb ed="N" n="0152a06"/>由禅之差别，〔色界善业〕为五种。同样“无色界善”〔业〕是意业，此亦是修所成而 <lb ed="N" n="0152a07"/>由安止（根本定）之所得。由所缘之差别，〔无色界善业〕为四种。</p> <lb ed="N" n="0152a08"/><p xml:id="pN70p0152a0801">此〔诸业〕中，〔十二〕不善业除去掉擧〔心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152009" n="0152009"/>而〔十一心〕于恶趣地生起结 <lb ed="N" n="0152a09"/>生。然于转起一切十二种，七不善异熟〔心〕，在欲界及色界之一切处适合于异熟。 <lb ed="N" n="0152a10"/>欲界善〔心〕亦唯于欲界善趣生起结生。然，〔一切八善心〕于转起，〔八〕大异熟。 <lb ed="N" n="0152a11"/>其中，三因殊勝善〔心〕给予三因之结生，于转起使异熟十六异熟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152010" n="0152010"/>〔心〕。三因之 <lb ed="N" n="0152a12"/>劣与二因殊勝之善〔心〕给予二因之结生，于转起除去三因、使异熟十二异熟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152011" n="0152011"/>〔心〕。 <lb ed="N" n="0152a13"/>其次二因之劣善〔心〕，唯与无因之结生，于转起唯使异熟〔八〕无因异熟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152012" n="0152012"/>〔心〕。</p> <lb ed="N" n="0152a14"/><p xml:id="pN70p0152a1401">九</p><lg xml:id="lgN70p0152a1401"><l>某人人〔宣说〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152013" n="0152013"/>，无行〔心〕不令熟有行异熟〔心〕，</l> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0153a" n="0153a"/> <lb ed="N" n="0153a01"/><l>有行〔心令熟〕无行异熟〔心〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153014" n="0153014"/>。</l> <lb ed="N" n="0153a02"/><l>若依彼等〔之说〕，如次第有十二、十、八之异熟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153015" n="0153015"/>，</l> <lb ed="N" n="0153a03"/><l>随顺其说从发生而擧示。</l></lg> <lb ed="N" n="0153a04"/><p xml:id="pN70p0153a0401">一〇</p><p xml:id="pN70p0153a0403" cb:place="inline">其次，色界善〔心〕若修初禅之小者生起于梵众〔天〕，若其中修者〔生 <lb ed="N" n="0153a05"/>起〕于梵辅〔天〕，若修勝者〔生起〕大梵〔天〕。同样，若修第二禅、第三禅之小 <lb ed="N" n="0153a06"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.25"/>者于少光〔天〕，若修中者于无量光〔天〕，若修勝者〔生起〕于光音〔天〕。若修第 <lb ed="N" n="0153a07"/>四禅之小者于少净〔天〕，若修中者于无量净〔天〕，若修勝者〔生起〕于遍净〔天〕。 <lb ed="N" n="0153a08"/>若修第五禅于廣果〔天〕，若修其想之離者〔生起〕于无想有情〔天〕。又阿那含<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153016" n="0153016"/> <lb ed="N" n="0153a09"/>是生起净居〔天〕。如次第修无色界善者生起于无色〔天〕中。</p> <lb ed="N" n="0153a10"/><p xml:id="pN70p0153a1001">一一</p><lg xml:id="lgN70p0153a1001"><l>从如斯地转起大（上二界）之福，</l> <lb ed="N" n="0153a11"/><l>于结生、转起生其同〔界地之异〕熟。</l></lg> <lb ed="N" n="0153a12"/><p xml:id="pN70p0153a1201">此是〔四之四法〕业之四法。</p> <lb ed="N" n="0153a13"/><p xml:id="pN70p0153a1301">一二</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四 四种死及结生之次第</cb:mulu><head>〔四、四种死及结生之次第〕</head><p xml:id="pN70p0153a1313" cb:place="inline">由寿尽、业尽，两者之尽，由断业而有 <lb ed="N" n="0153a14"/>“四种死之生起”。又如是而死之人人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153017" n="0153017"/>，（一）于〔近〕死之时⸺适合业力现前 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0154a" n="0154a"/> <lb ed="N" n="0154a01"/>⸺于〔两〕有之中间令生结生（有与有之连结）“业”，又（二）曾其业之作时得 <lb ed="N" n="0154a02"/>⸺〔为业〕⸺资助色等之“业相”，（三）生起之後当得有受用之“趣相”，依业力 <lb ed="N" n="0154a03"/>而现起六门之随一。</p> <lb ed="N" n="0154a04"/><p xml:id="pN70p0154a0401">然後，如斯现起缘彼〔业、业相、趣相等之〕所缘，随顺于业以起异熟为遍净， <lb ed="N" n="0154a05"/>又随染之〔心相续〕⸺随顺应得之有，心相续倾向其处⸺数数多转起。或唯业 <lb ed="N" n="0154a06"/>令生其〔结生〕使其新鲜而达于〔意〕门。彼死之接近者，于路心之终，又于有分 <lb ed="N" n="0154a07"/>之灭尽，由死为现在有之终了生起死心而灭。其灭完了，其後，如斯缘所得之所缘， <lb ed="N" n="0154a08"/>无明随眠所围，渴爱随眠为根本之行而令生，由相应〔之诸法〕而遍取令住于俱生 <lb ed="N" n="0154a09"/>〔之诸法〕，以令连结其次之有而称为结生之先行⸺适合于有基或无基<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154018" n="0154018"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0154018" n="0154018"/>⸺生起 <lb ed="N" n="0154a10"/>意，住立于次之有。</p> <lb ed="N" n="0154a11"/><p xml:id="pN70p0154a1101"><ref cRef="PTS.Abhi-s.26"/>一三</p><p xml:id="pN70p0154a1103" cb:place="inline">其次，于近死之路〔心〕，于徐缓转起，所期望唯五速行，若现在之〔色〕 <lb ed="N" n="0154a12"/>所缘现存于识阈时而死者，结生、有分之所缘亦应为现在。如是由欲界结生而把取 <lb ed="N" n="0154a13"/>六门之业相及趣相而得现在、过去所缘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154019" n="0154019"/>。又业〔一心刹那相续故〕唯为过去〔所 <lb ed="N" n="0154a14"/>缘〕而把取于意门。此等一切为小（欲界）法之所缘。</p> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0155a" n="0155a"/> <lb ed="N" n="0155a01"/><p xml:id="pN70p0155a0101">其次，由色界结生，唯施设（假法）之业相为所缘。同样于无色之结生，亦唯 <lb ed="N" n="0155a02"/>大界（上二界）及施设之业相，适合为所缘。其次，无想之有情仅以命九法为结生 <lb ed="N" n="0155a03"/>而存立。故彼等〔无想有情〕名为“依色之结生者”。无色（有情）为“依非色之结生 <lb ed="N" n="0155a04"/>者”。其馀〔之有情〕，是“依色非色之结生者”。</p> <lb ed="N" n="0155a05"/><p xml:id="pN70p0155a0501">一四</p><lg xml:id="lgN70p0155a0501"><l>无色〔有情〕之死後除去（不生）下无色，</l> <lb ed="N" n="0155a06"/><l>有结生于无色及〔结生〕欲〔界〕三因。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155020" n="0155020"/></l> <lb ed="N" n="0155a07"/><l>色界之死〔後〕除无因，应有〔二因、三因之结生〕，</l> <lb ed="N" n="0155a08"/><l>由欲界三因死而有一切〔之结生〕，</l> <lb ed="N" n="0155a09"/><l>由其他（二因、无因）有〔结生〕于欲界。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155021" n="0155021"/></l></lg> <lb ed="N" n="0155a10"/><p xml:id="pN70p0155a1001">此是〔四之四法〕中死、结生之次第。</p> <lb ed="N" n="0155a11"/><p xml:id="pN70p0155a1101">一五</p><p xml:id="pN70p0155a1103" cb:place="inline">如斯取结生者，由结生灭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155022" n="0155022"/>後以来，缘同一所缘而同一心至死心生起止， <lb ed="N" n="0155a12"/>不生起路心时，依有之分称为有分相续而意无断绝，如河流之转起。而于最後由死 <lb ed="N" n="0155a13"/>成为死心而灭。然後，又〔生〕结生等，如车轮如次第转转而转起。</p> <lb ed="N" n="0155a14"/><p xml:id="pN70p0155a1401">一六</p><lg xml:id="lgN70p0155a1401"><l>〔如〕斯于此世有结生、有分、路〔心〕、死</l> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0156a" n="0156a"/> <lb ed="N" n="0156a01"/><l>次更有结生、有分〔等〕如斯转转心相续。</l> <lb ed="N" n="0156a02"/><l>而省察此为不恒常，得证无死句（涅槃），</l> <lb ed="N" n="0156a03"/><l>善务之慧者，正实善正断爱润之结。</l></lg> <lb ed="N" n="0156a04"/><p xml:id="pN70p0156a0401">于此摄阿毘达摩義论 <lb type="honorific" ed="N" n="0156a05"/>名为離路分别第五品。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="N" n="0156a06"/> <lb ed="N" n="0156a07"/> <lb ed="N" n="0156a08"/> <lb ed="N" n="0156a09"/> <lb ed="N" n="0156a10"/> <lb ed="N" n="0156a11"/> <lb ed="N" n="0156a12"/> <lb ed="N" n="0156a13"/> <lb ed="N" n="0156a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0157a" n="0157a"/> <lb ed="N" n="0157a01"/> <lb ed="N" n="0157a02"/> <lb ed="N" n="0157a03"/> <lb ed="N" n="0157a04"/> <lb ed="N" n="0157a05"/> <lb ed="N" n="0157a06"/> <lb ed="N" n="0157a07"/> <lb ed="N" n="0157a08"/> <lb ed="N" n="0157a09"/> <lb ed="N" n="0157a10"/> <lb ed="N" n="0157a11"/> <lb ed="N" n="0157a12"/> <lb ed="N" n="0157a13"/> <lb ed="N" n="0157a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0158a" n="0158a"/> <lb ed="N" n="0158a01"/> <lb ed="N" n="0158a02"/> <lb ed="N" n="0158a03"/> <lb ed="N" n="0158a04"/> <lb ed="N" n="0158a05"/> <lb ed="N" n="0158a06"/> <lb ed="N" n="0158a07"/> <lb ed="N" n="0158a08"/> <lb ed="N" n="0158a09"/> <lb ed="N" n="0158a10"/> <lb ed="N" n="0158a11"/> <lb ed="N" n="0158a12"/> <lb ed="N" n="0158a13"/> <lb ed="N" n="0158a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0159a" n="0159a"/> <lb ed="N" n="0159a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六 摄色分别</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.27"/>六 摄色分别</head> <lb ed="N" n="0159a02"/> <lb ed="N" n="0159a03"/><p xml:id="pN70p0159a0301">一</p><lg xml:id="lgN70p0159a0301"><l>以上有心、心所法种种转起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159001" n="0159001"/>之分别</l> <lb ed="N" n="0159a04"/><l>已分别者今当说明色。</l> <lb ed="N" n="0159a05"/><l>关此〔色〕依列擧、分别、等起、聚、</l> <lb ed="N" n="0159a06"/><l>缘起之次第有五种之摄。</l></lg> <lb ed="N" n="0159a07"/><p xml:id="pN70p0159a0701">二</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一 色之列擧</cb:mulu><head>〔一、色之列擧〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159002" n="0159002"/></head><p xml:id="pN70p0159a0707" cb:place="inline">四大种及四大种所造色，此二种色摄十一种。何以 <lb ed="N" n="0159a08"/>故？（一）地界、水界、火界、风界名为“大种色”。（二）眼、耳、鼻、舌、身名为 <lb ed="N" n="0159a09"/>“净色”。（三）色、声、香、味及除水界称三大种之触名为“境色”。（四）如性（女 <lb ed="N" n="0159a10"/>根）、男性（男根）名为“性色”。（五）心基名为“心色”。（六）命根名为“命色”。（七） <lb ed="N" n="0159a11"/>段食名为“食色”。以上此十八种色称<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159003" n="0159003"/>为自性色、自相色、完色、色色、思惟色。 <lb ed="N" n="0159a12"/>（八）虚空界名为“限界色”。（九）身表、语表名为“表色”。（一〇）色轻快性、〔色〕 <lb ed="N" n="0159a13"/>柔软性、〔色〕适业性及〔身语之〕二表名为“变化色”。（一一）色积集、〔色〕相续、 <lb ed="N" n="0159a14"/>〔色〕老性、〔色〕无常性名为“相色”。而于此生色由积集、相续之名而说。以上此 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0160a" n="0160a"/> <lb ed="N" n="0160a01"/>十一种色由自性而成二十八种。</p> <lb ed="N" n="0160a02"/><p xml:id="pN70p0160a0201">三</p><lg xml:id="lgN70p0160a0201"><l>何以故？</l> <lb ed="N" n="0160a03"/><l>〔四〕大种、〔五〕净、〔四〕境、〔二〕性、心及</l> <lb ed="N" n="0160a04"/><l>命、食色为十八种，</l> <lb ed="N" n="0160a05"/><l>限界、〔二〕表、〔三〕变化、〔四〕相之</l> <lb ed="N" n="0160a06"/><l>十不完〔色〕而成二十八种。</l></lg> <lb ed="N" n="0160a07"/><p xml:id="pN70p0160a0701"><ref cRef="PTS.Abhi-s.28"/>四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二 色之分别</cb:mulu><head>〔二、色之分别〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160004" n="0160004"/></head><p xml:id="pN70p0160a0707" cb:place="inline">其次，此一切之色唯无因、有缘、有漏、有为、 <lb ed="N" n="0160a08"/>世间、欲界、无所缘、非所缘故为一种。又依内外等种种差别。何以故？（一）称 <lb ed="N" n="0160a09"/>为净者有五种名为内色，其他为外色。（二）称〔五〕净、心〔基〕有六种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160005" n="0160005"/>名为基 <lb ed="N" n="0160a10"/>色，其他为非基色。（三）称为净、表之七种名为门色，其他为非门色。（四）称为 <lb ed="N" n="0160a11"/>净、性、命之八种名为根色，其他为非根色。（五）～（七）称为净、境之十二种， <lb ed="N" n="0160a12"/>是粗色、近色、有对色，其他是细色、远色、无对色。（八）业生〔色〕是执受色， <lb ed="N" n="0160a13"/>其他是非执受色。（九）色处是有见色，其他是无见色。（一〇）眼等二是不到达〔境〕， <lb ed="N" n="0160a14"/>鼻等之三是到达〔境〕。以上五种皆是取境色，其他是不取境色。（一一）色、香、 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0161a" n="0161a"/> <lb ed="N" n="0161a01"/>味、食素（段食）、四大种之八种是不拣别色，其他是拣别色。</p> <lb ed="N" n="0161a02"/><p xml:id="pN70p0161a0201">五</p><lg xml:id="lgN70p0161a0201"><l>如斯二十八种〔色〕聪慧者</l> <lb ed="N" n="0161a03"/><l>宜分别内等三法之差别。</l></lg> <lb ed="N" n="0161a04"/><p xml:id="pN70p0161a0401">此是〔色摄〕中之色分别。</p> <lb ed="N" n="0161a05"/><p xml:id="pN70p0161a0501">六</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三 色之等起</cb:mulu><head>〔三、色之等起〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161006" n="0161006"/></head><p xml:id="pN70p0161a0507" cb:place="inline">业、心、时节、食名为四色等起。其中，（一）欲 <lb ed="N" n="0161a06"/>界、色界之二十五种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161007" n="0161007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0161007" n="0161007"/>之善不善业所行作以取结生，〔其〕刹那刹那于内相续而令等起 <lb ed="N" n="0161a07"/>业等起色。（二）除无色之异熟〔心〕及二之〔前〕五识，馀七十五种心，亦含括最 <lb ed="N" n="0161a08"/>初之有分，〔其等诸心〕生时令等起心等起色。其中，安止（根本定）速行〔心〕令 <lb ed="N" n="0161a09"/>起威仪。确定〔心〕、欲界速行〔心〕、神通〔心是不仅威仪〕即表亦使等起。又其 <lb ed="N" n="0161a10"/>中，十三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161008" n="0161008"/>之善速行〔心〕亦令生笑。（三）称寒、冷、暑、热之火界达于住位，必 <lb ed="N" n="0161a11"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.29"/>内外适合令等起时节等起色。（四）称食素之食，咽下时达于住〔位〕，而即令等起 <lb ed="N" n="0161a12"/>食等起色。</p> <lb ed="N" n="0161a13"/><p xml:id="pN70p0161a1301">其中，心〔色〕、根〔色〕之〔九〕唯是业生。二表唯是心生。声是心、时节生。 <lb ed="N" n="0161a14"/>轻快性〔柔软性、适业性〕等之三是由时节、心、食而生。〔八种之〕不拣别色<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161009" n="0161009"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0162a" n="0162a"/> <lb ed="N" n="0162a01"/>及虚空界是由〔业、心、时节、食之〕四发生。〔四种之〕相色<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162010" n="0162010"/>不从任何而生。</p> <lb ed="N" n="0162a02"/><p xml:id="pN70p0162a0201">七</p><lg xml:id="lgN70p0162a0201"><l>如次<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162011" n="0162011"/>第十八、十五、十三、十二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162012" n="0162012"/></l> <lb ed="N" n="0162a03"/><l>是由业、心、时节、食而生。</l> <lb ed="N" n="0162a04"/><l>〔四种之〕相〔色〕单生业等色之自性故，</l> <lb ed="N" n="0162a05"/><l>说不从任何而生。</l></lg> <lb ed="N" n="0162a06"/><p xml:id="pN70p0162a0601">此是〔色之摄〕中色等起法。</p> <lb ed="N" n="0162a07"/><p xml:id="pN70p0162a0701">八</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四 色之聚</cb:mulu><head>〔四、色聚〕</head><p xml:id="pN70p0162a0705" cb:place="inline">一起、一灭、一所依、俱行之二十一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162013" n="0162013"/>名为色聚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162014" n="0162014"/>。其 <lb ed="N" n="0162a08"/>中，命与〔八种之〕不拣别色，与眼共言眼十法。同样〔命与八不拣别色之九〕共 <lb ed="N" n="0162a09"/>与身耳等组合，如次第〔言〕耳十法、鼻十法、舌十法、身十法、女性十法、男性 <lb ed="N" n="0162a10"/>十法、基十法。〔八〕不拣色与命共言命九法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162015" n="0162015"/>。此等之〔眼十法乃至命九法之〕九， <lb ed="N" n="0162a11"/>为“业等起聚”。</p> <lb ed="N" n="0162a12"/><p xml:id="pN70p0162a1201">其次，〔八〕不拣别色是纯八法。其〔八法〕与身表共为身表九法。〔八法是〕 <lb ed="N" n="0162a13"/>共语表及声为语表十法。〔八法〕是〔共〕轻快性〔柔软性、适业性〕等为软快性 <lb ed="N" n="0162a14"/>等之十一法。〔八法〕是共身表、轻快性等为十二法。〔八法是〕〔共〕语表、声、轻 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0163a" n="0163a"/> <lb ed="N" n="0163a01"/>快性等为十三法。此〔纯八法乃至十三法之〕六是“心等起聚”。</p> <lb ed="N" n="0163a02"/><p xml:id="pN70p0163a0201">纯八法、声九法、轻快性等之十一法，声、轻快性等之十二法，此四是“时节等 <lb ed="N" n="0163a03"/>起聚”。</p> <lb ed="N" n="0163a04"/><p xml:id="pN70p0163a0401">纯八法、声九法、轻快性等之十一法，此二法是“食等起聚”。</p> <lb ed="N" n="0163a05"/><p xml:id="pN70p0163a0501">其中，纯八法与声九法，此二之时节、等起聚，亦得于〔身体〕外。其馀一切 <lb ed="N" n="0163a06"/>唯于内。</p> <lb ed="N" n="0163a07"/><p xml:id="pN70p0163a0701">九</p><lg xml:id="lgN70p0163a0701"><l>业、心、时节、食等起如次第：</l> <lb ed="N" n="0163a08"/><l>九、六、四、二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163016" n="0163016"/>而〔合为〕二十一聚。</l> <lb ed="N" n="0163a09"/><l>诸聚之限界、相故，聪慧者，</l> <lb ed="N" n="0163a10"/><l>虚空<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163017" n="0163017"/>与〔四〕相不言为聚分。</l></lg> <lb ed="N" n="0163a11"/><p xml:id="pN70p0163a1101">此是〔色之摄〕中聚之结合。</p> <lb ed="N" n="0163a12"/><p xml:id="pN70p0163a1201"><ref cRef="PTS.Abhi-s.30"/>一〇</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五 转起之次第</cb:mulu><head>〔五、转起之次第〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163018" n="0163018"/></head><p xml:id="pN70p0163a1209" cb:place="inline">其次，此等一切不缺得适合于欲界之转起。其 <lb ed="N" n="0163a13"/>次，于〔欲界之〕结生，湿生者与化生者，称眼、耳、鼻、舌、身、性、基十法之 <lb ed="N" n="0163a14"/>七十法，于最多时现前。而最少时，眼、耳、鼻、性十法或时<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163019" n="0163019"/>不得。故其等〔之 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0164a" n="0164a"/> <lb ed="N" n="0164a01"/>任何或全部灭〕而应知聚〔之数〕。其次，于胎生有情称为身、性、基十法之三十法 <lb ed="N" n="0164a02"/>现前。其处，〔胎生有情〕亦于性十法时不得。其後于转起，于次第眼十法等现前。 <lb ed="N" n="0164a03"/>如斯结生以来，有业等起〔色〕，第二心以来，有心等起〔色〕，〔第二心之〕住时以 <lb ed="N" n="0164a04"/>来，有时节等起〔色〕，食素周遍于〔身体〕以来，有食等起〔色〕。如斯，四等起 <lb ed="N" n="0164a05"/>色聚之相续，于欲界如灯焰，如河流，如有寿之限内无断绝而转起。而于死时，死 <lb ed="N" n="0164a06"/>心以前第十七<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164020" n="0164020"/>心之住时以後，不生起业生色。其以前生起业生色与死心同时转起 <lb ed="N" n="0164a07"/>而灭。其後心生、食生之色断绝。其後时节等起色辗转称为死屍而转起。</p> <lb ed="N" n="0164a08"/><p xml:id="pN70p0164a0801">一一</p><lg xml:id="lgN70p0164a0801"><l>如斯死之有情更于次之有</l> <lb ed="N" n="0164a09"/><l>结生以来，同样色转起。</l></lg> <lb ed="N" n="0164a10"/><p xml:id="pN70p0164a1001">一二</p><p xml:id="pN70p0164a1003" cb:place="inline">其次，于色界中，不得鼻、舌、身、性十法及食生聚。故彼等之结生时， <lb ed="N" n="0164a11"/>眼、耳、基之三十法与命九法，〔得〕四之业等起聚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164021" n="0164021"/>。于转起得心、时节等起〔之 <lb ed="N" n="0164a12"/>四聚〕。其次，于无想有情不得眼、耳、基、声，又〔不得〕一切之心生色。故彼等 <lb ed="N" n="0164a13"/>〔无想有情〕之结生时唯有命九法。又转起时除去声，存留时节等起色。如斯当知 <lb ed="N" n="0164a14"/>称为欲、色、无想依三处中之结生、转起是二种色之转起。</p> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0165a" n="0165a"/> <lb ed="N" n="0165a01"/><p xml:id="pN70p0165a0101">一三</p><lg xml:id="lgN70p0165a0101"><l>〔一切〕二十八〔色〕在欲中，二十三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165022" n="0165022"/>〔色〕在色中，</l> <lb ed="N" n="0165a02"/><l>于无相〔有情〕唯十七<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165023" n="0165023"/>色，无色无何物。</l> <lb ed="N" n="0165a03"/><l><ref cRef="PTS.Abhi-s.31"/>于生起（结生）不得，声、变化〔色〕、老性、死（无常性），</l> <lb ed="N" n="0165a04"/><l>然于转起无有不得者。</l></lg> <lb ed="N" n="0165a05"/><p xml:id="pN70p0165a0501">此是〔色之摄〕中色转起之次第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165024" n="0165024"/>。</p> <lb ed="N" n="0165a06"/><p xml:id="pN70p0165a0601">一四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六 涅槃论</cb:mulu><head>〔六、涅槃论〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165025" n="0165025"/></head><p xml:id="pN70p0165a0607" cb:place="inline">其次，涅槃称为出世间，依四道智而作证者，为道、 <lb ed="N" n="0165a07"/>果之所缘，放弃所谓瓦那（vana）之渴爱故言为涅槃。若由自性为一种。若由原因 <lb ed="N" n="0165a08"/>之异门，为有馀依涅槃界及无馀依涅槃界二种。若由行相之差别者是空、无相、无 <lb ed="N" n="0165a09"/>愿之三种。</p> <lb ed="N" n="0165a10"/><p xml:id="pN70p0165a1001">一五</p><lg xml:id="lgN70p0165a1001"><l>脱瓦那诸大仙宣说，无死、究竟、</l> <lb ed="N" n="0165a11"/><l>无为、无上之句为涅槃。</l> <lb ed="N" n="0165a12"/><l>如斯<persName>如来</persName>宣说心、心所、色、</l> <lb ed="N" n="0165a13"/><l>涅槃四种第一義。</l></lg> <lb ed="N" n="0165a14"/><p xml:id="pN70p0165a1401">此于摄阿毘达摩義论 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0166a" n="0166a"/> <lb type="honorific" ed="N" n="0166a01"/>名为摄色分别第六品。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="N" n="0166a02"/> <lb ed="N" n="0166a03"/> <lb ed="N" n="0166a04"/> <lb ed="N" n="0166a05"/> <lb ed="N" n="0166a06"/> <lb ed="N" n="0166a07"/> <lb ed="N" n="0166a08"/> <lb ed="N" n="0166a09"/> <lb ed="N" n="0166a10"/> <lb ed="N" n="0166a11"/> <lb ed="N" n="0166a12"/> <lb ed="N" n="0166a13"/> <lb ed="N" n="0166a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0167a" n="0167a"/> <lb ed="N" n="0167a01"/> <lb ed="N" n="0167a02"/> <lb ed="N" n="0167a03"/> <lb ed="N" n="0167a04"/> <lb ed="N" n="0167a05"/> <lb ed="N" n="0167a06"/> <lb ed="N" n="0167a07"/> <lb ed="N" n="0167a08"/> <lb ed="N" n="0167a09"/> <lb ed="N" n="0167a10"/> <lb ed="N" n="0167a11"/> <lb ed="N" n="0167a12"/> <lb ed="N" n="0167a13"/> <lb ed="N" n="0167a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0168a" n="0168a"/> <lb ed="N" n="0168a01"/> <lb ed="N" n="0168a02"/> <lb ed="N" n="0168a03"/> <lb ed="N" n="0168a04"/> <lb ed="N" n="0168a05"/> <lb ed="N" n="0168a06"/> <lb ed="N" n="0168a07"/> <lb ed="N" n="0168a08"/> <lb ed="N" n="0168a09"/> <lb ed="N" n="0168a10"/> <lb ed="N" n="0168a11"/> <lb ed="N" n="0168a12"/> <lb ed="N" n="0168a13"/> <lb ed="N" n="0168a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0169a" n="0169a"/> <lb ed="N" n="0169a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">七 摄集分别</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.32"/>七 摄集分别</head> <lb ed="N" n="0169a02"/> <lb ed="N" n="0169a03"/><p xml:id="pN70p0169a0301">一</p><lg xml:id="lgN70p0169a0301"><l>七十二种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169001" n="0169001"/>是基法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169002" n="0169002"/>言为有相，</l> <lb ed="N" n="0169a04"/><l>我今适宜说其等〔基法〕之集。</l></lg> <lb ed="N" n="0169a05"/><p xml:id="pN70p0169a0501">二</p><p xml:id="pN70p0169a0502" cb:place="inline">集之摄当知是摄不善、摄杂、摄菩提分、摄一切之四种。何以故？</p> <lb ed="N" n="0169a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一 摄不善</cb:mulu><head>〔一〕先述“摄不善”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169003" n="0169003"/></head><p xml:id="pN70p0169a0607" cb:place="inline">之四漏：欲漏、有漏、见漏、无明漏，四瀑流：欲流、 <lb ed="N" n="0169a07"/>有流、见流、无明流，四轭：欲轭、有轭、见轭、无明轭，四繫：贪欲身繫、嗔恚 <lb ed="N" n="0169a08"/>身繫、戒禁取身繫，此实在著身繫，四取：欲取、见取、戒禁取、我语取，六盖： <lb ed="N" n="0169a09"/>欲贪盖、嗔恚盖、昏沉睡眠盖、掉擧恶作盖、疑盖、无明盖，七随眠：欲贪随眠、 <lb ed="N" n="0169a10"/>有贪随眠、嗔恚随眠、慢随眠、见随眠、疑随眠、无明随眠，十结：于经中有欲贪 <lb ed="N" n="0169a11"/>结、色贪结、无色贪结、嗔结、慢结、见结、戒禁取结、疑结、掉擧结、无明结， <lb ed="N" n="0169a12"/>在论中另有十结：欲贪结、有欲结、嗔恚结、慢结、见结、戒禁取结、疑结、嫉结、 <lb ed="N" n="0169a13"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.33"/>悭结、无明结，十烦恼：贪、嗔、痴、慢、见、疑、昏沉、掉擧、无惭、无愧。而 <lb ed="N" n="0169a14"/>此中，于漏等依欲、有之名，以此为基渴爱之意義。戒禁取<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169004" n="0169004"/>，此实住著、我语取， <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0170a" n="0170a"/> <lb ed="N" n="0170a01"/>如斯转起，言不外是恶见。</p> <lb ed="N" n="0170a02"/><p xml:id="pN70p0170a0201">三</p><lg xml:id="lgN70p0170a0201"><l>漏、瀑流、轭、繫依基（自性）为（贪、见、无明之）三，</l> <lb ed="N" n="0170a03"/><l>取是说（贪、见）之二，盖应为八<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170005" n="0170005"/>。</l> <lb ed="N" n="0170a04"/><l>随眠为六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170006" n="0170006"/>、结为九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170007" n="0170007"/>，</l> <lb ed="N" n="0170a05"/><l>烦恼言十，此九种是恶之摄。</l></lg> <lb ed="N" n="0170a06"/><p xml:id="pN70p0170a0601">四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二 摄杂</cb:mulu><head>〔二〕“摄杂”</head><p xml:id="pN70p0170a0605" cb:place="inline">有六因：贪、嗔、痴、无贪、无嗔、无痴。七禅支：寻、 <lb ed="N" n="0170a07"/>伺、喜（pīti）、一境性、喜（somanassa）、忧、捨。十二道支：正见、正思惟、正 <lb ed="N" n="0170a08"/>语、正业、正命、正精进、正念、正定、邪见、邪思惟、邪精进、邪定。二十二根： <lb ed="N" n="0170a09"/>眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、女根、男根、命根、意根、乐根、苦根、喜根、 <lb ed="N" n="0170a10"/>忧根、捨根、信根、精进根、念根、定根、慧根、未知当知根、已知根、具知根。 <lb ed="N" n="0170a11"/>九力：信力、精进力、念力、定力、慧力、惭力、愧力、无惭力、无愧力。四增上： <lb ed="N" n="0170a12"/>欲增上、心增上、精进增上、观增上。四食：段食、第二触〔食〕、第三意思〔食〕、 <lb ed="N" n="0170a13"/>第四识〔食〕。而于此中，于〔二十二〕根，言须陀洹道智是未知当知根、阿罗汉果 <lb ed="N" n="0170a14"/>是具知根，中之六智是已知根。又于命根有色、非色之二种。于前五识〔不得〕禅 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0171a" n="0171a"/> <lb ed="N" n="0171a01"/>支，无精进中〔不得〕诸力<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171008" n="0171008"/>，于无因中不得道支。同样于疑心中无有一境性、〔定〕 <lb ed="N" n="0171a02"/>道〔支〕、〔定〕根、〔定〕力之状态。从二因、三因之速行中其发生，得〔随〕一之 <lb ed="N" n="0171a03"/>增上。</p> <lb ed="N" n="0171a04"/><p xml:id="pN70p0171a0401">五</p><lg xml:id="lgN70p0171a0401"><l>若依基（自性）因六、禅支五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171009" n="0171009"/>、道支九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171010" n="0171010"/>，</l> <lb ed="N" n="0171a05"/><l>根法十六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171011" n="0171011"/>、力法言九。</l> <lb ed="N" n="0171a06"/><l>增上言四、食亦同〔四〕，斯七种</l> <lb ed="N" n="0171a07"/><l>善等之杂合言为杂之摄。</l></lg> <lb ed="N" n="0171a08"/><p xml:id="pN70p0171a0801"><ref cRef="PTS.Abhi-s.34"/>六</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三 摄菩提分</cb:mulu><head>〔三〕“摄菩提分”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171012" n="0171012"/>中</head><p xml:id="pN70p0171a0808" cb:place="inline">有四念处：身随观念处、受随观念处、心随观 <lb ed="N" n="0171a09"/>念处、法随观念处。有四正勤：已起诸恶令捨断之精进，未起诸恶令不起之精进， <lb ed="N" n="0171a10"/>未起诸善令生起之精进，已起诸善令增大之精进。四神足：欲神足、心神足、精进 <lb ed="N" n="0171a11"/>神足、观神足。五根：信根、精进根、念根、定根、慧根。五力：信力、精进力、 <lb ed="N" n="0171a12"/>念力、定力、慧力。七觉支：念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、 <lb ed="N" n="0171a13"/>定觉支、捨觉支。八道支：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正 <lb ed="N" n="0171a14"/>定。而于逦中，四念处言为一正念，同样四正勤〔可言一〕正精进。</p> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0172a" n="0172a"/> <lb ed="N" n="0172a01"/><p xml:id="pN70p0172a0101">七</p><lg xml:id="lgN70p0172a0101"><l>若依自性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172013" n="0172013"/>、欲、心、捨、信、轻安、</l> <lb ed="N" n="0172a02"/><l>喜、正见、思惟、精住、三離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172014" n="0172014"/>、正念、</l> <lb ed="N" n="0172a03"/><l>及禅定，此等十四，其中</l> <lb ed="N" n="0172a04"/><l>其中分别三十七，总摄者便成七种<anchor xml:id="nkr_note_add_0172a0401" n="0172a0401"/><anchor xml:id="beg0172a0401" n="0172a0401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0172a0401"/>。</l> <lb ed="N" n="0172a05"/><l>思惟轻安喜捨欲，心三離九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172015" n="0172015"/>各一处，</l> <lb ed="N" n="0172a06"/><l>精进有九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172016" n="0172016"/>念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172017" n="0172017"/>〔八处〕，定有四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172018" n="0172018"/>慧有五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172019" n="0172019"/>处，</l> <lb ed="N" n="0172a07"/><l>信二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172020" n="0172020"/>处此三七法，为最勝最上分别。</l> <lb ed="N" n="0172a08"/><l>出世间总〔三十七〕，但有时无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172021" n="0172021"/>思惟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172022" n="0172022"/>、喜，</l> <lb ed="N" n="0172a09"/><l>世间〔戒等〕六淸净，于转起时适合〔存〕。</l></lg> <lb ed="N" n="0172a10"/><p xml:id="pN70p0172a1001"><ref cRef="PTS.Abhi-s.35"/>八</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四 摄一切</cb:mulu><head>〔四〕“摄一切”</head><p xml:id="pN70p0172a1006" cb:place="inline">有五：色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。五取蕴：色 <lb ed="N" n="0172a11"/>取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。十二处：眼处、耳处、鼻处、舌处、身 <lb ed="N" n="0172a12"/>处、意处、色处、声处、香处、味处、触处、法处。十八界：眼界、耳界、鼻界、 <lb ed="N" n="0172a13"/>舌界、身界、意界、色界、声界、香界、味界、触界、法界、眼识界、耳识界、鼻 <lb ed="N" n="0172a14"/>识界、舌识界、身识界、意识界。有四谛：苦圣谛、苦集圣谛、苦集灭圣谛、苦灭 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0173a" n="0173a"/> <lb ed="N" n="0173a01"/>道圣谛。而此中，〔五十二〕心所、〔十六〕细色<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173023" n="0173023"/>与涅槃之六十九法称为法处、法 <lb ed="N" n="0173a02"/>界。意处分别为七识界。</p> <lb ed="N" n="0173a03"/><p xml:id="pN70p0173a0301">九</p><lg xml:id="lgN70p0173a0301"><l>色受乃至想，及馀诸心所</l> <lb ed="N" n="0173a04"/><l>识之此等五，而说为五蕴。</l> <lb ed="N" n="0173a05"/><l>五取蕴亦然，其等属三界，</l> <lb ed="N" n="0173a06"/><l>无分之涅槃，免除蕴之摄。</l> <lb ed="N" n="0173a07"/><l>门及所缘别，而有〔十二〕处，</l> <lb ed="N" n="0173a08"/><l>门所缘生起、异门〔十八〕处。</l> <lb ed="N" n="0173a09"/><l>三地之轮迴，集是苦渴爱，</l> <lb ed="N" n="0173a10"/><l>涅槃名为灭，与此出世间，</l> <lb ed="N" n="0173a11"/><l>之相应〔法〕道，及果亦是道</l> <lb ed="N" n="0173a12"/><l>如斯摄一切，不出四圣谛。</l> <lb ed="N" n="0173a13"/><l>宣说五种别。</l></lg> <lb ed="N" n="0173a14"/><p xml:id="pN70p0173a1401">此于摄阿毘达摩義论 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0174a" n="0174a"/> <lb type="honorific" ed="N" n="0174a01"/>名为摄集分别第七品。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="N" n="0174a02"/> <lb ed="N" n="0174a03"/> <lb ed="N" n="0174a04"/> <lb ed="N" n="0174a05"/> <lb ed="N" n="0174a06"/> <lb ed="N" n="0174a07"/> <lb ed="N" n="0174a08"/> <lb ed="N" n="0174a09"/> <lb ed="N" n="0174a10"/> <lb ed="N" n="0174a11"/> <lb ed="N" n="0174a12"/> <lb ed="N" n="0174a13"/> <lb ed="N" n="0174a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0175a" n="0175a"/> <lb ed="N" n="0175a01"/> <lb ed="N" n="0175a02"/> <lb ed="N" n="0175a03"/> <lb ed="N" n="0175a04"/> <lb ed="N" n="0175a05"/> <lb ed="N" n="0175a06"/> <lb ed="N" n="0175a07"/> <lb ed="N" n="0175a08"/> <lb ed="N" n="0175a09"/> <lb ed="N" n="0175a10"/> <lb ed="N" n="0175a11"/> <lb ed="N" n="0175a12"/> <lb ed="N" n="0175a13"/> <lb ed="N" n="0175a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0176a" n="0176a"/> <lb ed="N" n="0176a01"/> <lb ed="N" n="0176a02"/> <lb ed="N" n="0176a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">八 摄缘分别</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.36"/>八 摄缘分别</head> <lb ed="N" n="0176a04"/><p xml:id="pN70p0176a0401">一</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0176a0401"><l>一切有为法，以为何法缘？</l> <lb ed="N" n="0176a05"/><l>今如其适宜，我当分别说。</l></lg> <lb ed="N" n="0176a06"/><p xml:id="pN70p0176a0601">二</p><p xml:id="pN70p0176a0602" cb:place="inline">缘之摄当有缘起法及发趣法二种。其中，“缘起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176001" n="0176001"/>法”是言观察：“〔此〕 <lb ed="N" n="0176a07"/>有故彼有，〔此无故彼无〕”唯性质之行相。其次发趣，关于说差别而〔转起〕缘及住 <lb ed="N" n="0176a08"/>立。然，诸阿阇黎混合〔缘起法与发趣法之〕两者为论註。</p> <lb ed="N" n="0176a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一 缘起法</cb:mulu><head>〔一、缘起法〕</head><p xml:id="pN70p0176a0905" cb:place="inline">其中，无明缘行、行缘识、识缘名色、名色缘六处、六处缘 <lb ed="N" n="0176a10"/>触、触缘受、受缘渴爱、渴爱缘取、取缘有、有缘生、生缘老死而发生愁、悲、苦、 <lb ed="N" n="0176a11"/>忧、恼。如是此一切为苦灭之集。</p> <lb ed="N" n="0176a12"/><p xml:id="pN70p0176a1201">此是〔缘摄〕中之缘起法。</p> <lb ed="N" n="0176a13"/><p xml:id="pN70p0176a1301">三</p><p xml:id="pN70p0176a1302" cb:place="inline">其中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176002" n="0176002"/>，当知三时、十二支、二十行相、三连结、四略、三轮转、二根 <lb ed="N" n="0176a14"/>本。何以故？无明、行是过去时，生、老死是未来时、中八是现在时，此为“三时”。 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0177a" n="0177a"/> <lb ed="N" n="0177a01"/>无明、行、识、名色、六处、触、受、有、生、老死，此为“十二支”。而此时，愁 <lb ed="N" n="0177a02"/>等之语以示等流果〔而非别支〕。其次，此〔缘起支〕中，由无明、行之语亦含摄爱、 <lb ed="N" n="0177a03"/>取、有之意義。于同说爱、取、有而含有无明、行〔之意義〕。又言生、老死有识等 <lb ed="N" n="0177a04"/>五果之意義故：</p> <lb ed="N" n="0177a05"/><p xml:id="pN70p0177a0501">四</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0177a0501"><l>过去之因五，现在有五果，</l> <lb ed="N" n="0177a06"/><l>现在因之五，未来成五果<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177003" n="0177003"/>。</l></lg> <lb ed="N" n="0177a07"/><p xml:id="pN70p0177a0701"><ref cRef="PTS.Abhi-s.37"/>五</p><lg xml:id="lgN70p0177a0701"><l>此是“二十行相、三连结、四略”。</l></lg> <lb ed="N" n="0177a08"/><p xml:id="pN70p0177a0801">无明、爱、取是烦恼轮转，所称业有，有之一部份与行为业轮转，称为起有， <lb ed="N" n="0177a09"/>有之一部份与馀〔之七支〕为异熟轮转。此为“三轮转”。当知无明与爱为“二根本”。</p> <lb ed="N" n="0177a10"/><p xml:id="pN70p0177a1001">六</p><lg xml:id="lgN70p0177a1001"><l>彼等根本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177004" n="0177004"/>灭，由此〔轮转〕灭，</l> <lb ed="N" n="0177a11"/><l>老死<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177005" n="0177005"/>之昏迷，人人所逼恼，</l> <lb ed="N" n="0177a12"/><l>数数诸漏生，无明益增大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177006" n="0177006"/>。</l> <lb ed="N" n="0177a13"/><l>斯无始连相，轮转于三地（三界）</l> <lb ed="N" n="0177a14"/><l>是故大牟尼，施设缘起法。</l></lg> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0178a" n="0178a"/> <lb ed="N" n="0178a01"/><p xml:id="pN70p0178a0101">七</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二 发趣法</cb:mulu><head>〔二、发趣法〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178007" n="0178007"/></head><p xml:id="pN70p0178a0106" cb:place="inline">〔“发趣法”者〕是〔二十四缘〕于：因缘、所缘缘、 <lb ed="N" n="0178a02"/>增上缘、无间缘、等无间缘、俱生缘、互相缘、依缘、亲依缘、前生缘、後生缘、 <lb ed="N" n="0178a03"/>习行缘、业缘、异熟缘、食缘、根缘、禅缘、道缘、相应缘、不相应缘、有缘、非 <lb ed="N" n="0178a04"/>有缘、離去缘、不離去缘。</p> <lb ed="N" n="0178a05"/><p xml:id="pN70p0178a0501">此是〔缘摄〕中之发趣法。</p> <lb ed="N" n="0178a06"/><p xml:id="pN70p0178a0601">八</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0178a0601"><l>（一）名对于名缘六种，</l><l>（二）对于名色缘五种，</l> <lb ed="N" n="0178a07"/><l>（三）更对色只缘一种，</l><l>（四）色对于名亦唯一，</l> <lb ed="N" n="0178a08"/><l>（五）施设与名色对名，</l><l>亦缘二（六）〔名色〕之二</l> <lb ed="N" n="0178a09"/><l>对〔名色之〕二缘九种，</l><l>如是成为六种缘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178008" n="0178008"/>。</l></lg> <lb ed="N" n="0178a10"/><p xml:id="pN70p0178a1001">九</p><p xml:id="pN70p0178a1002" cb:place="inline">（一）于前灭之心心所法对于现在之心心所法是依无间、等无间、非有、 <lb ed="N" n="0178a11"/>離去〔缘〕为〔缘〕。前速行对于後速行是依习行〔缘〕为〔缘〕。俱生之心心所法 <lb ed="N" n="0178a12"/>互相依相应〔缘〕为〔缘〕。此是“名对于名为六种缘”。</p> <lb ed="N" n="0178a13"/><p xml:id="pN70p0178a1301">（二）因、禅支、道支对于俱生之名色，依因〔缘、禅缘、道缘〕等为〔缘〕。 <lb ed="N" n="0178a14"/>俱生之思对于俱生之名色，〔依业缘为缘〕，多刹那之思对于依业生起之名色而依业 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0179a" n="0179a"/> <lb ed="N" n="0179a01"/>〔缘为缘〕。异熟蕴对于互相及俱生之色而依异熟〔缘〕为〔缘〕。此是“名对于名色 <lb ed="N" n="0179a02"/>之五种缘”。</p> <lb ed="N" n="0179a03"/><p xml:id="pN70p0179a0301"><ref cRef="PTS.Abhi-s.38"/>（三）後世之心心所法对于前生之此身而依後生〔缘为缘〕。如斯“名对于色唯 <lb ed="N" n="0179a04"/>一种缘”。</p> <lb ed="N" n="0179a05"/><p xml:id="pN70p0179a0501">（四）六基于转起对于七识界是〔依前生缘为缘〕，又五所缘对五识路<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179009" n="0179009"/>是依前 <lb ed="N" n="0179a06"/>生〔缘为缘〕。如斯“色对于名亦一种缘”。</p> <lb ed="N" n="0179a07"/><p xml:id="pN70p0179a0701">（五）“施设、名色对于名”是依所缘〔缘〕、亲依〔缘〕之“二种缘”。其〔所缘 <lb ed="N" n="0179a08"/>缘、亲依缘之〕中，所缘是色等而为六种，亲依是所缘亲依、无间亲依、自然亲依 <lb ed="N" n="0179a09"/>之三种。其中，不重所缘是为所缘亲依。于无间（前）灭之心心所法是无间亲依。 <lb ed="N" n="0179a10"/>又贪等之法、信等、乐、苦、人、食物、时节、卧座具于适合对内外善等之法而为 <lb ed="N" n="0179a11"/>〔自然亲依〕。又业对于异熟为〔自然亲依〕。如斯自然亲依有多种。</p> <lb ed="N" n="0179a12"/><p xml:id="pN70p0179a1201">一〇</p><p xml:id="pN70p0179a1203" cb:place="inline">（六）“名色对于名色”，于适宜依增上、俱生、互相、依、食、根、不 <lb ed="N" n="0179a13"/>相应、有、不離去〔缘〕之“九种缘”。其中，〔一〕所尊重之所缘对于名而依所缘增 <lb ed="N" n="0179a14"/>上为〔增上缘〕。俱生俱增上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179010" n="0179010"/>之四种亦对俱生之名色，依俱生增上为〔增上缘〕。 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0180a" n="0180a"/> <lb ed="N" n="0180a01"/>有斯二种之增上缘。〔二〕心心所法互相及对于俱生之色，为〔俱生缘〕，大种是互 <lb ed="N" n="0180a02"/>相及对所造色为〔俱生缘〕，于结生刹那之基〔色〕与异熟〔心心所〕于互相为〔俱 <lb ed="N" n="0180a03"/>生缘〕，有斯三种之俱生缘。〔三〕心心所法于互相〔为互相缘〕，大种于互相为〔互 <lb ed="N" n="0180a04"/>相缘〕，于结生刹那之基色与异熟〔心心所〕于互相〔为互相缘〕，有斯三种之互相 <lb ed="N" n="0180a05"/>缘。〔四〕心心所法互相及对俱生色而〔为依缘〕，大种互相及对所造色而〔为依缘〕， <lb ed="N" n="0180a06"/>六基对于七识界〔为依缘〕，有斯三种之依缘。〔五〕段食对此身〔为食缘〕，非色食 <lb ed="N" n="0180a07"/>对于俱生之名色〔为食缘〕，有斯二种之食缘。〔六〕五净〔根〕对于五识〔为根缘〕， <lb ed="N" n="0180a08"/>色命根对执受色〔为根缘〕、非色命根对俱生之名色〔为根缘〕，有斯三种之根缘。 <lb ed="N" n="0180a09"/>〔七〕于下生（结生）刹那之基〔色〕对于异熟〔心心所依俱生为不相应缘〕，心心 <lb ed="N" n="0180a10"/>所法对俱生色而依俱生〔为不相应缘〕，後生之心心所法对前生之此身体而依後生 <lb ed="N" n="0180a11"/>〔为不相应缘〕，于转起六基对七识界而依前生〔为不相应缘〕，有斯三种之不相应 <lb ed="N" n="0180a12"/>缘。</p> <lb ed="N" n="0180a13"/><p xml:id="pN70p0180a1301"><ref cRef="PTS.Abhi-s.39"/>一一</p><lg xml:id="lgN70p0180a1301"><l>〔八〕～〔九〕普俱生、前生、後生、段食</l> <lb ed="N" n="0180a14"/><l>色命之此五种为有缘及不離缘。</l></lg> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0181a" n="0181a"/> <lb ed="N" n="0181a01"/><p xml:id="pN70p0181a0101">一二</p><p xml:id="pN70p0181a0103" cb:place="inline">其次，于所缘〔缘〕、亲依〔缘〕、业〔缘〕、有缘之〔四缘〕中包含一切 <lb ed="N" n="0181a02"/>之〔二十四〕缘。其次，于此俱生色在一切转起中，有心等起〔色〕，于结生中，有 <lb ed="N" n="0181a03"/>已作（业作）色，当知如斯有二种。</p> <lb ed="N" n="0181a04"/><p xml:id="pN70p0181a0401">一三</p><lg xml:id="lgN70p0181a0401"><l>如斯由发生〔过去、未来、现在之〕三时及〔涅槃、施设之〕離时，</l> <lb ed="N" n="0181a05"/><l>内外与有为及无为诸法，</l> <lb ed="N" n="0181a06"/><l>为施设（假法）、名、色之三而住立，</l> <lb ed="N" n="0181a07"/><l>于〔此〕发趣〔论〕一切为二十四缘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181011" n="0181011"/>。</l></lg> <lb ed="N" n="0181a08"/><p xml:id="pN70p0181a0801">一四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三 施设</cb:mulu><head>〔三、施设〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181012" n="0181012"/></head><p xml:id="pN70p0181a0806" cb:place="inline">其中，色蕴是色法。称为心心所之四非色蕴与涅槃之 <lb ed="N" n="0181a09"/>五种是非色亦言为名。其〔名色〕以外者为施设（假法）。〔于施设〕有能施设之施 <lb ed="N" n="0181a10"/>设及所施设之施设之二种。何以故？</p> <lb ed="N" n="0181a11"/><p xml:id="pN70p0181a1101">（一）各各依大种之变化行相而各各施设地、山等，依资料（材料）之集合行 <lb ed="N" n="0181a12"/>相而〔施设〕家、车、荷车等，依五蕴而〔施设〕男、人等，依〔日〕月之运行等， <lb ed="N" n="0181a13"/>而〔施设〕方、时等，依不触之行相而〔施设〕坑、窟等，依各各大种相及特殊之 <lb ed="N" n="0181a14"/>修习而〔施设〕遍之相等。而如斯类之物，虽不存在第一義，但〔第一〕義之影行 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0182a" n="0182a"/> <lb ed="N" n="0182a01"/>相为心起（心）之所缘。又〔此〕各作自比较，于各别〔计度〕，而施设命名、号称、 <lb ed="N" n="0182a02"/>言说故而言为施设。此施设言为“施设所施设”。</p> <lb ed="N" n="0182a03"/><p xml:id="pN70p0182a0301">（二）其次“施设能施设”，是依名、名业等之名而说。其为存在施设、非存在 <lb ed="N" n="0182a04"/>施设、存在非存在施设、非存在存在施设、存在存在施设、非存在非存在施设之六 <lb ed="N" n="0182a05"/>种。而此中，于第一義以存在之色、受等，依此而施设时，言此为存在施设。其次， <lb ed="N" n="0182a06"/>于第一義以不存在之土地、山等，依此而施设时，言此为非存在施设。其次，依两 <lb ed="N" n="0182a07"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.40"/>者之混合，其馀当知如次第之六神通（存在非存在施设）、女声（非存在存在施设）、 <lb ed="N" n="0182a08"/>眼识（存在存在施设）、王子（非存在非存在施设）。</p> <lb ed="N" n="0182a09"/><p xml:id="pN70p0182a0901">一五</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0182a0901"><l>随顺于语音</l><l>依于耳识路<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182013" n="0182013"/></l> <lb ed="N" n="0182a10"/><l>无间转起後</l><l>生起意门境。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182014" n="0182014"/></l> <lb ed="N" n="0182a11"/><l>随顺其施设</l><l>然後知其義〔意门〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182015" n="0182015"/></l> <lb ed="N" n="0182a12"/><l>当知彼施设</l><l>世间世俗法。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0182016" n="0182016"/></l></lg> <lb ed="N" n="0182a13"/><p xml:id="pN70p0182a1301">此于摄阿毘达摩義论 <lb type="honorific" ed="N" n="0182a14"/>名为摄分别第八品。</p></cb:div></cb:div> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0183a" n="0183a"/> <lb ed="N" n="0183a01"/> <lb ed="N" n="0183a02"/> <lb ed="N" n="0183a03"/> <lb ed="N" n="0183a04"/> <lb ed="N" n="0183a05"/> <lb ed="N" n="0183a06"/> <lb ed="N" n="0183a07"/> <lb ed="N" n="0183a08"/> <lb ed="N" n="0183a09"/> <lb ed="N" n="0183a10"/> <lb ed="N" n="0183a11"/> <lb ed="N" n="0183a12"/> <lb ed="N" n="0183a13"/> <lb ed="N" n="0183a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0184a" n="0184a"/> <lb ed="N" n="0184a01"/> <lb ed="N" n="0184a02"/> <lb ed="N" n="0184a03"/> <lb ed="N" n="0184a04"/> <lb ed="N" n="0184a05"/> <lb ed="N" n="0184a06"/> <lb ed="N" n="0184a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">九 摄业处分别</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Abhi-s.41"/>九 摄业处分别</head> <lb ed="N" n="0184a08"/> <lb ed="N" n="0184a09"/><p xml:id="pN70p0184a0901">一</p><lg type="regular" xml:id="lgN70p0184a0901"><l>此後修习止与观二种</l> <lb ed="N" n="0184a10"/><l>我当说如次第之业处。</l></lg> <lb ed="N" n="0184a11"/><p xml:id="pN70p0184a1101">二</p><p xml:id="pN70p0184a1102" cb:place="inline">其中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0184001" n="0184001"/>，先述“止之摄”，是十遍处、十不净、十随念、四无量、一想、 <lb ed="N" n="0184a12"/>一差别、四无色之七种为止业处摄，贪行者、嗔行者、痴行者、信行者、觉行者、 <lb ed="N" n="0184a13"/>寻行者之六种行者（性格者）摄，当知有遍作修习、近行修习、安止修习之三种修 <lb ed="N" n="0184a14"/>习及遍作相、取相、似相之三相。何以故？</p> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0185a" n="0185a"/> <lb ed="N" n="0185a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一 四十业处</cb:mulu><head>〔一、四十业处〕</head><p xml:id="pN70p0185a0106" cb:place="inline">地遍、水遍、火遍、风遍、靑遍、黄遍、赤遍、白遍、虚 <lb ed="N" n="0185a02"/>空遍、光明遍，此名为十遍。膨胀〔相〕、靑瘀〔相〕、脓烂〔相〕、断壞〔相〕、食 <lb ed="N" n="0185a03"/>残〔相〕、散乱〔相〕、斩斫離散〔相〕、血涂〔相〕、虫聚〔相〕、骸骨〔相〕，此名 <lb ed="N" n="0185a04"/>为十不净。<persName>佛</persName>随念、法随念、僧随念、戒随念、捨随念、天随念、寂止随念、死随 <lb ed="N" n="0185a05"/>念、身至念、安般念，此名为十随念。慈、悲、喜、捨，此名为四无量，亦言为〔四〕 <lb ed="N" n="0185a06"/>梵住。食厌想，名为一想。四界差别名为一差别。空无边处等，名为四无色。如斯 <lb ed="N" n="0185a07"/>解遍止者为四十业处。</p></cb:div> <lb ed="N" n="0185a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二 六行者与四十业处之适不适</cb:mulu><head>〔二、六行者与四十业处之适不适〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185002" n="0185002"/></head><p xml:id="pN70p0185a0814" cb:place="inline">其次，于〔六〕行者，称为贪行者， <lb ed="N" n="0185a09"/>适合修十不净及身至念之〔身体四十二〕部份修习<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185003" n="0185003"/>。嗔行者〔适合修〕四无量及 <lb ed="N" n="0185a10"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.42"/>靑等之四遍。痴行者与寻行者，〔适合〕安般念。信行者，〔适合〕<persName>佛</persName>随念等之六。 <lb ed="N" n="0185a11"/>觉行者〔适合〕死〔随念〕、寂止〔随念〕、〔食厌〕想、〔界〕差别。其馀一切之业 <lb ed="N" n="0185a12"/>处，适合一一之行者（性格者）。其中，又于遍或大之〔遍适合〕痴行者，小〔遍适 <lb ed="N" n="0185a13"/>合〕寻行者。</p> <lb ed="N" n="0185a14"/><p xml:id="pN70p0185a1401">此是〔业处〕中适〔不适〕之差别。</p> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0186a" n="0186a"/> <lb ed="N" n="0186a01"/><p xml:id="pN70p0186a0101">三</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三 三修习</cb:mulu><head>〔三、三修习〕</head><p xml:id="pN70p0186a0106" cb:place="inline">其次，于〔三〕修习<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186004" n="0186004"/>，遍作修习于一切〔四十〕业 <lb ed="N" n="0186a02"/>处中皆必得。近行修习<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186005" n="0186005"/>，于<persName>佛</persName>随念等八、〔食厌〕想、〔四界〕差别之十业处中亦 <lb ed="N" n="0186a03"/>可成就，安止〔修习在此十业处中〕没有。而馀在正三十业处中，〔不仅可遍作修习， <lb ed="N" n="0186a04"/>近行修习〕且亦能成就安止修习。在此〔三十业处〕中，十遍、安般念是属于第五 <lb ed="N" n="0186a05"/>禅，十不净与身至念是属于初禅，慈等之三是属于〔下〕四禅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186006" n="0186006"/>，捨属第五禅。斯 <lb ed="N" n="0186a06"/>〔以上〕二十六业处是属色界禅，又四无色是属无色禅。</p> <lb ed="N" n="0186a07"/><p xml:id="pN70p0186a0701">此是〔业处〕中修习之差别。</p> <lb ed="N" n="0186a08"/><p xml:id="pN70p0186a0801">四</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四 三相</cb:mulu><head>〔四、三相〕</head><p xml:id="pN70p0186a0805" cb:place="inline">其次，于〔三〕相，若依遍作相、取相者，于一切〔四 <lb ed="N" n="0186a09"/>十〕业处中皆适宜必得。其次，似相唯于〔十〕遍、〔十〕不净、部份（身至念）、 <lb ed="N" n="0186a10"/>安般念〔之二十二业处〕可得。不论如何，在其处〔二十二业处〕，缘似相而转起近 <lb ed="N" n="0186a11"/>行定及安止定。何以故？谓于地曼荼罗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0186007" n="0186007"/>等把取〔其〕相，初学者之彼所缘言为“遍 <lb ed="N" n="0186a12"/>作相”，又此修习名为遍作修习。其次，此相〔更〕由心把取，由眼见者之来现于意 <lb ed="N" n="0186a13"/>门时，同其所缘名为“取相”，其修习即能等持。其次，如斯等持者，于此後缘取相 <lb ed="N" n="0186a14"/>依遍作定而继续修习者，如是类似于〔取相〕⸺以離基〔所依〕法⸺及称为施 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0187a" n="0187a"/> <lb ed="N" n="0187a01"/>设修习所成之所缘建立于心中而善安止之时，此言为生起“似相”。由此以来，捨離 <lb ed="N" n="0187a02"/>障碍⸺可称为欲界定⸺名为圆满近行修习。然後，以其同似相依近行定善修习 <lb ed="N" n="0187a03"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.43"/>者，即安止色界初禅。其後，从初禅转向〔自在〕、入定〔自在〕、在定〔自在〕、出 <lb ed="N" n="0187a04"/>定〔自在〕、观察〔自在〕，由此五自在<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187008" n="0187008"/>而使自在训熟，而捨離寻等之粗支，为生 <lb ed="N" n="0187a05"/>起伺等之细支而努力者，于次第适合安止于第二禅等。</p> <lb ed="N" n="0187a06"/><p xml:id="pN70p0187a0601">如斯于地遍等之二十二学处可得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187009" n="0187009"/>似相。又馀〔之十八业处〕中，〔四〕无量对 <lb ed="N" n="0187a07"/>于有情施设而转起。其次，除虚空〔遍〕幷在〔九〕遍中除弃任何之遍以所得虚空 <lb ed="N" n="0187a08"/>而行遍作“无边”者，证初无色〔业处〕之安止，其初无色识行遍作“无边”者，证得 <lb ed="N" n="0187a09"/>第二无色〔业处〕安止。又其初无色识之无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187010" n="0187010"/>而行遍作“无所有”者，证得第三无色 <lb ed="N" n="0187a10"/>〔业处〕安止。第三无色而行遍作“此是寂、此是勝”者，证得第四无色〔业处〕安 <lb ed="N" n="0187a11"/>止。而于馀之〔<persName>佛</persName>随念等之十四〕业处，缘遍作<persName>佛</persName>德等之所缘，能把握其相时，对 <lb ed="N" n="0187a12"/>此而遍作〔定〕可等持，而成近行〔定〕。</p> <lb ed="N" n="0187a13"/><p xml:id="pN70p0187a1301">其次，以神通<anchor xml:id="nkr_note_orig_0187011" n="0187011"/>转起于色界第五禅为神通立足处，由第五禅定而〔豫想〕顾念 <lb ed="N" n="0187a14"/>〔神通之期间〕决定等之後，行遍作〔修习〕者缘色等之所缘而适宜于安止。而神 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0188a" n="0188a"/> <lb ed="N" n="0188a01"/>通是：</p> <lb ed="N" n="0188a02"/><p xml:id="pN70p0188a0201">五</p><lg xml:id="lgN70p0188a0201"><l>神变、天耳、他心知、</l> <lb ed="N" n="0188a03"/><l>宿住随念、天眼之五种。</l></lg> <lb ed="N" n="0188a04"/><p xml:id="pN70p0188a0401">此是境之差别及止业处法毕。</p> <lb ed="N" n="0188a05"/><p xml:id="pN70p0188a0501">六</p><p xml:id="pN70p0188a0502" cb:place="inline">其次，“观之业处”当知摄戒淸净、心淸净、见淸净、度疑淸净、道非道 <lb ed="N" n="0188a06"/>智见淸净、行道智见淸净、智见淸净之七种淸净，无常相、苦相、无我相之三相， <lb ed="N" n="0188a07"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.44"/>无常随观、苦随观、无我随观之三观，思惟智、生灭智、壞智、怖畏智、过患智、 <lb ed="N" n="0188a08"/>厌智、脱欲智、省察智、行捨智、随顺智之十观智，空解脱、无相解脱、无愿解脱 <lb ed="N" n="0188a09"/>之三解脱，空随观、无相随观、无愿随观之三解脱门。何以故？</p></cb:div> <lb ed="N" n="0188a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五 七种淸净</cb:mulu><head>〔五、七种淸净〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188012" n="0188012"/></head><p xml:id="pN70p0188a1006" cb:place="inline">（一）别解脱律仪戒、根律仪戒、活命遍净戒、资具依 <lb ed="N" n="0188a11"/>戒之四遍净戒言为“戒淸净”。（二）近行定、安止定之二种定言为“心淸净”。（三） <lb ed="N" n="0188a12"/>由相（特相）、味（作用）、现起（现状）、足处<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188013" n="0188013"/>（直接因）而把握名色言为“见淸 <lb ed="N" n="0188a13"/>净”。（四）把其等名色之缘言为“度疑淸净”。（五）其次之後，如斯把握⸺有过去 <lb ed="N" n="0188a14"/>等之差别⸺于有缘之三界诸行，缘蕴等之理趣而由聚简略之，由〔其等之〕尽灭 <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0189a" n="0189a"/> <lb ed="N" n="0189a01"/>義而无常、由怖畏義而苦、由不坚实義而无我，〔即思惟以上三相〕，又依于〔三〕 <lb ed="N" n="0189a02"/>世、依于〔一期〕相续，又依刹那灭，以〔诸行之〕思惟智而思惟〔无常、苦、无 <lb ed="N" n="0189a03"/>我之〕三相者，又于其等〔诸行〕，依于缘与刹那，以生灭智随观生灭者。</p> <lb ed="N" n="0189a04"/><p xml:id="pN70p0189a0401">七</p><lg xml:id="lgN70p0189a0401"><l>言为光明、喜、轻安、勝解、</l> <lb ed="N" n="0189a05"/><l>策励、乐、智、起、捨、欲。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189014" n="0189014"/></l></lg> <lb ed="N" n="0189a06"/><p xml:id="pN70p0189a0601">八</p><p xml:id="pN70p0189a0602" cb:place="inline">由把握光明等〔十〕观随染之障碍而差别道非道之相，此言为“道非道智 <lb ed="N" n="0189a07"/>见淸净”。（六）又其次脱離斯障碍而生灭智以来至随顺〔智〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189015" n="0189015"/>止，辗转〔无常、 <lb ed="N" n="0189a08"/>苦、无我〕三相之观，（继续）行道彼〔瑜伽〕者之九观智言为“行道智见淸净”。（七） <lb ed="N" n="0189a09"/>其次，斯行道彼〔瑜伽〕者，由观之成熟，“今生起安止〔定〕”以断有分<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189016" n="0189016"/>而生起意 <lb ed="N" n="0189a10"/>门转向〔心〕之後，二三（刹那）之观心，缘无常等任何之彼相名为遍作、近行、 <lb ed="N" n="0189a11"/>随顺之下转起。以到顶点之观，此言为随顺〔观〕、行捨〔观〕、至出起观。然後， <lb ed="N" n="0189a12"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.45"/>种姓心所缘涅槃，超克凡夫之姓，得成圣者之姓而转起。其後遍知苦谛、捨断集谛、 <lb ed="N" n="0189a13"/>作证灭谛、修习道谛，入于〔圣〕道〔心〕之安止路。其後转起二三〔刹那〕之果 <lb ed="N" n="0189a14"/>心而灭。然後，堕于有分，更断有分〔而如次〕转起观察智。</p> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0190a" n="0190a"/> <lb ed="N" n="0190a01"/><p xml:id="pN70p0190a0101">九</p><lg xml:id="lgN70p0190a0101"><l>贤者观察道、果、涅槃，已断烦恼及</l> <lb ed="N" n="0190a02"/><l>观察残馀（未断）〔之烦恼〕，或不观察。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190017" n="0190017"/></l> <lb ed="N" n="0190a03"/><l>如斯经过六淸净之顺观应〔最後〕修习</l> <lb ed="N" n="0190a04"/><l>此〔须陀洹道等之〕四种道言为“智见淸净”。</l></lg> <lb ed="N" n="0190a05"/><p xml:id="pN70p0190a0501">此是〔观业处〕中淸净之差别。</p> <lb ed="N" n="0190a06"/><p xml:id="pN70p0190a0601">一〇</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六 三解脱门</cb:mulu><head>〔六、三解脱门〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190018" n="0190018"/></head><p xml:id="pN70p0190a0608" cb:place="inline">其中，无我随观以脱離我住著故言空随观为解脱 <lb ed="N" n="0190a07"/>门。无常随观以脱離顚倒相故言无相随观〔为解脱门〕。苦随观以脱離渴爱之愿求故 <lb ed="N" n="0190a08"/>言无愿随观〔为解脱门〕。故若至观出起而观<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190019" n="0190019"/>“无我”者，〔此〕言为空解脱道。若 <lb ed="N" n="0190a09"/>观“无常”者，〔此〕言为无相解脱〔道〕。若观“苦”者，〔此〕言无愿解脱〔道。斯〕 <lb ed="N" n="0190a10"/>道由观之道程而得此三名称。同样果亦在道〔心〕之路中，由道之道程而〔得空、 <lb ed="N" n="0190a11"/>无相、无愿之三种名〕。又在果定〔心〕之路中，依上述之方法而修观，生起〔其〕 <lb ed="N" n="0190a12"/>各自之果由某人之观的道程言为空等之解脱。而依涅槃所缘，由自味（自相）而在 <lb ed="N" n="0190a13"/>〔道之路、果定之路〕一切处，而相等〔道、果之〕一切而有三种名。</p> <lb ed="N" n="0190a14"/><p xml:id="pN70p0190a1401">此是〔观业处〕中解脱之差别。</p> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0191a" n="0191a"/> <lb ed="N" n="0191a01"/><p xml:id="pN70p0191a0101">一一</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七 人之别</cb:mulu><head>〔七、人之别〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191020" n="0191020"/></head><p xml:id="pN70p0191a0107" cb:place="inline">其次，修习须陀洹道已，依见、疑之捨断而捨断恶 <lb ed="N" n="0191a02"/>趣行者，极七还（最高七次生此世间者）而名为“须陀洹”（预流）。修习斯陀含道已， <lb ed="N" n="0191a03"/>憺泊贪、嗔、痴者，名为“斯陀含”（一来），彼唯再一次来此世间。修习阿那含已， <lb ed="N" n="0191a04"/>捨断而无残留之欲贪、嗔恚者，名为“阿那含”（不还），〔彼〕不还来此世间。修习 <lb ed="N" n="0191a05"/><ref cRef="PTS.Abhi-s.46"/>阿罗汉已，捨断而无残留之〔一切〕烦恼者，名为“阿罗汉”，〔彼〕漏尽者为世间最 <lb ed="N" n="0191a06"/>上之<persName>应供</persName>者。</p> <lb ed="N" n="0191a07"/><p xml:id="pN70p0191a0701">此是〔观业处〕中人之差别。</p> <lb ed="N" n="0191a08"/><p xml:id="pN70p0191a0801">一二</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">八 定之差别</cb:mulu><head>〔八、定之差别〕</head><p xml:id="pN70p0191a0808" cb:place="inline">其次，“果定”是随各自之果而〔得〕共通于一切者。 <lb ed="N" n="0191a09"/>然，得入定于“灭定”<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191021" n="0191021"/>是阿那含与阿罗汉。其〔定〕中，如次第入定初禅等之大（上 <lb ed="N" n="0191a10"/>二界）定而出定，在其处观各处诸行之法而至无所有处止，然後〔在定期间之〕决 <lb ed="N" n="0191a11"/>定等行多所作而入定于非想非非想处，于二〔刹那〕安止速行之後，彼心之相续断 <lb ed="N" n="0191a12"/>绝，此为入灭定者。其次，出定之时，阿那含即一次转起阿那含果〔心〕，阿罗汉一 <lb ed="N" n="0191a13"/>次转起阿罗汉果〔心〕而随有分，然後转起观察〔智〕。</p> <lb ed="N" n="0191a14"/><p xml:id="pN70p0191a1401">此是〔观业处〕中定之差别。</p> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0192a" n="0192a"/> <lb ed="N" n="0192a01"/><p xml:id="pN70p0192a0101">一三</p><lg xml:id="lgN70p0192a0101"><l>而于〔<persName>佛</persName>〕教冀求行道之乐味者，</l> <lb ed="N" n="0192a02"/><l>应修习最上〔止、观之〕二修习。</l></lg> <lb ed="N" n="0192a03"/><p xml:id="pN70p0192a0301">此于摄阿毘达摩義论 <lb type="honorific" ed="N" n="0192a04"/>名摄业处分别第九品。</p> <lb ed="N" n="0192a05"/><p xml:id="pN70p0192a0501">摄阿毘达摩義论毕</p></cb:div></cb:div> <lb ed="N" n="0192a06"/> <lb ed="N" n="0192a07"/> <lb ed="N" n="0192a08"/> <lb ed="N" n="0192a09"/> <lb ed="N" n="0192a10"/> <lb ed="N" n="0192a11"/> <lb ed="N" n="0192a12"/> <lb ed="N" n="0192a13"/> <lb ed="N" n="0192a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0193a" n="0193a"/> <lb ed="N" n="0193a01"/> <lb ed="N" n="0193a02"/> <lb ed="N" n="0193a03"/> <lb ed="N" n="0193a04"/> <lb ed="N" n="0193a05"/> <lb ed="N" n="0193a06"/> <lb ed="N" n="0193a07"/> <lb ed="N" n="0193a08"/> <lb ed="N" n="0193a09"/> <lb ed="N" n="0193a10"/> <lb ed="N" n="0193a11"/> <lb ed="N" n="0193a12"/> <lb ed="N" n="0193a13"/> <lb ed="N" n="0193a14"/> <pb ed="N" xml:id="N70.0037.0194a" n="0194a"/> <lb ed="N" n="0194a01"/> <lb ed="N" n="0194a02"/> <lb ed="N" n="0194a03"/> <lb ed="N" n="0194a04"/> <lb ed="N" n="0194a05"/> <lb ed="N" n="0194a06"/> <lb ed="N" n="0194a07"/> <lb ed="N" n="0194a08"/> <lb ed="N" n="0194a09"/> <lb ed="N" n="0194a10"/> <lb ed="N" n="0194a11"/> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0172a0401" to="#end0172a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">[14]</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> <note n="0113016" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0113016">禅支（jhānaṅga）底本之 Thānaṅga 是误植。以下二偈参照（Nāmarūpa-pariccheda）第二三、二四偈。（CBETA 按：汉译南传大藏经此页有二个对应之註标[15]，今将此处的[15]註标修订成[16]。）</note> <note n="0119004" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0119004">本偈同参照上第三一偈。（CBETA 按：汉译南传大藏经此页中缺相对应之註标[04]，今于此处加上[04]之註标。）</note> <note n="0139008" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0139008">四十一是一意门转向心、二十九欲界速行心、十一彼所缘心。（CBETA 按：汉译南传大藏经此页中缺相对应之註标[08]，今于此处加上[08]之註标。）</note> <note n="0149006" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0149006">天之（dibba）数者，天之一昼夜相当于人界之五十年。故天之一年三百六十日相当于人间一万八千年。如斯，天之五百岁为人间之九百万岁。</note> <note n="0154018" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0154018">有基（savatthuka）之意是有心基之心指欲界、色界之心。无基（avatthuka）意是无心基之心而指无色界之心。（CBETA 按：汉译南传大藏经此页中缺相对应之註标[18]，今于此处加上[18]之註标。）</note> <note n="0161007" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0161007">二十五种者是十二不善、欲界八善、色界五善。其中，十二不善中之掉擧心不取结生故，实际应取二十四种结生，但今槪说之。（CBETA 按：汉译南传大藏经此页中缺相对应之註标[07]，今于此处加上[07]之註标。）</note> </p> </cb:div> <cb:div type="nanchuan-notes"> <head>汉译南传大藏经 挍注</head> <p> <note n="0107001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107001">阿毘达摩義（abhidhammattha）底本之 abhidhammatha 是误植。</note> <note n="0107002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0107002">以下说十二不善心。对十二不善心，参照 Visuddhi-magga p. 454（汉译淸净道论三･三四页以下）。</note> <note n="0108003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108003">以下说七种不善异熟心。有关此，参照 Visuddhi-magga p. 456（汉译淸净道论三･三七页）。</note> <note n="0108004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0108004">以下说八种之无因善异熟心。有关此，参照 Visuddhi-magga p. 454 f.（汉译淸净道论三･三五页以下）。</note> <note n="0109005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109005">以下说三种之无因唯作心。对此，参照 Visuddhi-magga p. 456 f.（汉译淸净道论三･三九页）。</note> <note n="0109006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109006">九十一心者，由百二十一心除去三十心也。</note> <note n="0109007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109007">以下说欲界八善心。对此，参照 Visuddhi-magga p. 452 f.（汉译淸净道论三･三二页以下）。</note> <note n="0109008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0109008">以下说欲界有因八异熟心。参照 Visuddhi-magga p. 455 f.（汉译淸净道论三･三七页）。</note> <note n="0110009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110009">以下说欲界有因八唯作心。参照 Visuddhi-magga p. 457 f.（汉译淸净道论三･三九页）。</note> <note n="0110010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110010">本偈与 Nāmarūpa-pariccheda 第一七偈一致。</note> <note n="0110011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0110011">以下对于说色界善心、异熟心、唯作心。参照 Visuddhi-magga pp. 453; 456; 457（汉译淸净道论三･三二页、三七页、三九页）。</note> <note n="0111012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0111012">以下说无色界善心、异熟心、唯作心。参照 Visuddhi-magga pp. 453; 456; 457（汉译淸净道论三･三二页以下、三七页、三九页）。</note> <note n="0112013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0112013">以下说出世间善心、异熟心。参照 Visuddhi-magga pp. 453; 456（汉译淸净道论三･三三页、三八页）。</note> <note n="0113014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113014">不善是十二（dvādasākusalān 'eva）于底本有 dvādasākusalān' evaṁ，但今从暹罗本。以下二偈与 Nāmarūpa-pariccheda 第二五偈一致。</note> <note n="0113015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113015">三十六（chattiṁs' eva）于底本有 chattiṁs' evaṁ，但今从暹罗本。</note> <note n="0113016" resp="#resp2" type="orig" target="#nkr_note_orig_0113016">[15]</note> <note n="0114017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114017">十一者就初禅而言者，色界初禅之三、出世间之须陀洹道乃至阿罗汉果之八初禅计为十一。</note> <note n="0114018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114018">二十三者，色界第五禅之三、无色界之十二、出世间之八种、第五禅计为二十三。</note> <note n="0114019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114019">三十七种者，欲界八、色界五、无色界四、出世间二十计为三十七。</note> <note n="0114020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0114020">五十二种者，欲界二十三、色界五、无色界四、出世间二十计为五十三。</note> <note n="0117001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0117001">关于心所法之说明，参照 Visuddhi-magga pp. 460 f; 462 ff.（汉译淸净道论三･四八页以下、四九页以下、五一页以下）。但，如以下所述心所法之分类于本书最初生起。</note> <note n="0118002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118002">相应（sampayogo）于底本有 sabbayogo，但今从暹罗本及註书。</note> <note n="0118003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0118003">本偈，参照 Nāmarūpa-pariccheda 第四一偈。</note> <note n="0119004" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0119004">本偈同参照上第三一偈。</note> <note n="0119005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0119005">恶见相应是十二不善心中之第一、第二、第五、第六心。</note> <note n="0119006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0119006">五有行心是十二不善心中之第二、第四、第六、第八、第十心。</note> <note n="0120007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120007">或者人人是指<persName>佛</persName>授（Buddhadatta）等。彼是于色非色分别论（Rūpārūpa-vibhāga）之心所分别品中说：“悲喜是除第五禅色界心、喜俱欲界善心、有因喜俱唯作心之正三十心中时别别生起。”不承认欲界捨俱心与悲喜相应。（Buddhadatta's Manuals I, p. 158）</note> <note n="0120008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120008">慧（paññā）底本之 pannā 是误植。</note> <note n="0120009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0120009">本偈与 Nāmarūpa-pariccheda 第四〇偈一致。</note> <note n="0121010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121010">慢、昏沉、睡眠之三同时共生是第四、第八不善心。唯慢之生是第三、第七不善心。唯昏沉、睡眠之生是第二、第六、第十不善心。尙且在 Visuddhi-magga p. 469 ff.（汉译淸净道论三･六三页以下）慢、昏沉、睡眠三者，当不定心所生时，也不生于右之任何状态下。</note> <note n="0121011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0121011">二十七是不善中（sattavīsaty apuññamhi）于底本有 sattavīsati puññamhi，今从暹罗本。</note> <note n="0122012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122012">十五是色界第五禅之三及无色界之十二。</note> <note n="0122013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0122013">本偈参照 Nāmarūpa-pariccheda 第四五偈。</note> <note n="0123014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0123014">以下二偈与同上第五一、五二偈一致。</note> <note n="0124015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124015">确定（voṭṭhappana）是意门转向唯作心之事，相当于八十九心中之第二十九心。</note> <note n="0124016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124016">乐领受是喜俱无因异熟意识界之事，是八十九心中之第二十六心。</note> <note n="0124017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124017">三者是三意界即八十九心中之第十八、第二十五、第二十八心。</note> <note n="0124018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124018">双结生是捨俱无因异熟意识界，为八十九心中之第十九、第二十七心。</note> <note n="0127001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127001">基（vatthuto）于底本之 vatthuko 是误植。</note> <note n="0127002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127002">心生起（cittuppāda）是指八十九心，同於单言心。以下本书中常常出心生起又心起之语，应知亦同样。</note> <note n="0127003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127003">关于受之说明，参照 Visuddhi-magga p. 460 f.（汉译淸净道论三･四八页以下）。</note> <note n="0128004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0128004">识（viññaṇa）于底本之 viñāṇa 是误植。</note> <note n="0129005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129005">对于作用，参照 Visuddhi-magga p. 457 f.（汉译淸净道论三･四〇页以下）。</note> <note n="0129006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129006">十种是结生、有分、转向、前五识、领受、推𢜬、确定、速行、彼所缘、死之十。</note> <note n="0129007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0129007">作用（kiccāni）底本之 kiccani 是误植。</note> <note n="0130008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130008">六种（chabbidhāni）底本之 chabbidhāṁ 是误植。</note> <note n="0131009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131009">于门（dvārikaṁ）底本之 dvarikani 是误植。</note> <note n="0131010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131010">乐（sukha）底本之 sukka 是误植。</note> <note n="0131011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0131011">在離门（離门）（dvāra-vimutta）不关系于认识等之显现作用是指结生、有分、死之作用，此亦言为離路（vīthi-mutta）。</note> <note n="0132012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132012">关于施设（paññatti）参照後方第八品第十四项。</note> <note n="0132013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132013">離时（kāla-vimutta）不关系时间，亦言不可说所缘，指涅槃、施设等。</note> <note n="0132014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132014">关于业、业相、趣相参照後方第五品第十二项以下。</note> <note n="0132015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132015">第四（catutthāni）底本之 catukkāni 是错误。依暹罗本订正。</note> <note n="0132016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132016">二十五是七不善异熟心、八无因善异熟、欲界八大异熟心、笑心及唯作意界。</note> <note n="0132017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132017">六是第二、第四无色界之善、异熟、唯作心。</note> <note n="0132018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132018">二十一是色界十五心及第一、第三无色界善、异熟、唯作之六心。</note> <note n="0132019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0132019">八是出世间之八心。</note> <note n="0133020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133020">二十是十二不善心及欲界智不相应之四善心、四唯作心。</note> <note n="0133021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133021">五是欲界之智相应四善心及第五禅之神通善心。</note> <note n="0133022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133022">六是欲界智相应之四唯作心、第五禅之神通唯作心及确定心（意门转向唯作心）。</note> <note n="0133023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133023">七是眼识乃至意识之六及意界。</note> <note n="0133024" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133024">四是眼识、耳识、意识及意界。</note> <note n="0133025" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133025">三基是眼、耳、心基。</note> <note n="0133026" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133026">一界是无所依（dhātv ekānissitā）于底本之 dhātv ekā nissitā 是错误。</note> <note n="0133027" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133027">四十三是欲界十五无因异熟心、二无因唯作心（除笑心）、二嗔恚心、初道心、欲界八大异熟心、十五色界心。</note> <note n="0133028" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133028">四十二是十不善心（除二嗔恚心）、笑心、欲界八善心、八唯作心、无色界四善心、四唯作心、七出世间心（除初道心）。</note> <note n="0137001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137001">路（vīthi）者，指依五门转向、意门转向而生起认识、禅定等一连之心作用。所谓显现意识作用。</note> <note n="0137002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137002">離路（vīthi-mutta）是前註指路以外之结生、有分、死之潜在意识作用。</note> <note n="0137003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137003">灭（bhaṅga）底本之 bhavaṅga 是错误。从暹罗本订正。</note> <note n="0138004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138004">于如上之五门作用对四种之境，在本书之註说：“过一心刹那，有十六心刹那之寿为极大〔境〕。过二或三心刹那十五或有十四心刹那之寿为大〔境〕。过三乃至九心刹那有十三乃至八心刹那之寿为小〔境〕。过十乃至十五心刹那有七乃至二心刹那之寿为极小〔境〕。”</note> <note n="0138005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138005">七是五门转向、五识、领受、推𢜬、确定、速行、彼所缘。</note> <note n="0138006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138006">五十四是一五门转向心、十前五识、二领受心、一确定心、二十九欲界速行心（十二不善心、笑心、八欲界善心、八欲界有因唯作心）、十一彼所缘心（八欲界有因异熟心、三推𢜬心）。</note> <note n="0139007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139007">三是意门转向、速行、彼所缘。</note> <note n="0139008" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139008">四十一是一意门转向心、二十九欲界速行心、十一彼所缘心。</note> <note n="0139009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139009">以下于禅定关于心作用，参照 Visuddhi-magga p. 137 f.（汉译淸净道论一･二二九页以下）。</note> <note n="0139010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139010">速通行者，是欲界速行三回生灭後，为第四之安止心生起。于迟通行者，为第五安止心生起。</note> <note n="0140011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140011">乐善是喜俱三因善心即欲界八善心中之第一、第二心。由此乐善色界初禅乃至第四禅善心之四，除阿罗汉果、出世间之各下四禅二十八，计三十二心生。</note> <note n="0140012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140012">捨是欲界之三因捨俱善心即八善心中之第五、第六心。由此捨心色界第五禅善、四无色善之五除阿罗汉果、七出世门第五禅之七，计十二心生。</note> <note n="0140013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140013">乐唯作是三因喜俱欲界唯作心即八大唯作心中之第一、第二心。由此乐唯作色界初禅乃至第四禅唯作之四、阿罗汉果之下四禅，计八心生。</note> <note n="0140014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140014">捨是三因捨俱欲界唯作心即八大唯作心中之第五、第六心。由此捨色界第五禅唯作、四无色唯作、阿罗汉果之第五禅，计六心生。</note> <note n="0141015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141015">明了极大（vibhūte 'timahante）于底本之 vibhūte ti mahante 是错误。</note> <note n="0141016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141016">对于双示导（yamaka-pāṭhāriya）参照 Visuddhi-magga p. 393（汉译淸净道论二･三八五页）。</note> <note n="0141017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141017">道心、果心之生起是前方第七项之安止速行，依智相应欲界心三次或四次之速行後而生起。尙关于此，参照 Visuddhi-magga p. 675（汉译淸净道论三･四〇九页以下）。</note> <note n="0142018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142018">对于上之诸说，参照 Visuddhi-magga p. 138 f.（汉译淸净道论一･二三〇页）。</note> <note n="0142019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142019">二因者、无因者有异熟障故于阿罗汉无有，又修安止禅亦无，因此彼等无唯作速行及安止速行。</note> <note n="0142020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142020">就此点参照後方第五品第八项。</note> <note n="0142021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142021">同前註。</note> <note n="0142022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142022">漏尽者唯有唯作速行。</note> <note n="0142023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142023">在有学、凡夫是唯无学存在而无唯作速行。</note> <note n="0142024" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142024">有学既捨断恶见、疑故，于彼等无恶见相应、疑相应之速行。</note> <note n="0142025" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142025">阿那含是超脱欲界之一切故，于彼唯存欲界而无嗔恚速行。</note> <note n="0142026" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142026">四十四心是欲界之二十三异熟心、三界之二十唯作心、阿罗汉果心。</note> <note n="0142027" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142027">五十六心是七不善心（除见相应之四及疑心之五）、欲界之二十三异熟心、无因二唯作心（除笑心）、三界之十七善心、七出世间心（除阿罗汉果心）。有学各别而言者，于须陀洹、斯陀含各五十一心、阿那含有四十九心。</note> <note n="0142028" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0142028">五十四心是十二不善心、欲界之二十三异熟心、无因之二唯作心、三界之十七善心。凡夫各别而言者，三因者有上之五十四心。二因者、无因者除四之智相应欲界异熟心及上二界九善心有四十一心。于恶趣者更除四智不相应欲界异熟心而有三十七心。</note> <note n="0143029" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143029">八十路心是由八十九心唯存離路除上二界之九异熟心。</note> <note n="0143030" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143030">葉均认为底本 Bhavaṅgantaritā 译为渡有分，文意不明确改为堕有分，文意恰好相反，依水野弘元监修之《南方<persName>佛</persName>教哲学论義槪说》註亦作渡（taritā）而依原文。（悟醒註）。</note> <note n="0148001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148001">关于以下之诸结生，参照 Visuddhi-magga p. 548（汉译淸净道论三･二〇〇页以下）。</note> <note n="0148002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148002">有分（bhavaṅgaṁ hutvā）此语底本虽没有，但由暹罗本補之。</note> <note n="0148003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148003">死（cavanaṁ）在底本虽有 javanaṁ，但今从暹罗本。</note> <note n="0149004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149004">生来之盲者、生来之聋者、生来之哑者、生来之愚者、生来之狂者、宫刑人、两性者、非男女等。</note> <note n="0149005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149005">关于诸天等之寿量，参照 Aṅguttara I, p. 213 f; Vibhanga p. 422 ff. 等。</note> <note n="0149006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149006">天之（dibba）数者，天之一画夜相当于人界之五十年。故天之一年三百六十日相当于人间一万八千年。如斯，天之五百岁为人间之九百万岁。</note> <note n="0149007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149007"><name role="" type="person">他化自在天</name>之寿量是四大王天寿量五百岁之四倍乘五即为千二十四倍之十一万二千岁，此若换算人间之数即为九十二亿一千六百万岁。</note> <note n="0151008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0151008">关于以下之诸业，参照 Visuddhi-magga p. 601 f.（汉译淸净道论三･二九四页以下）。</note> <note n="0152009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152009">掉擧心不取结生之理由，掉擧是修所断。若不得阿罗汉果者，不得捨断，因此掉擧心是有学亦会生起。若为有学掉擧心之结生者，彼由此不得不生于恶趣。然，有学既離恶趣居故，掉擧心当不受结生。如斯，掉擧心不取结生（註）。尙，参照 Atthasālinī p. 261。</note> <note n="0152010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152010">十六异熟是善异熟之前五识、一领受心、二推𢜬心、及彼所缘之欲界有因八异熟心。</note> <note n="0152011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152011">十二异熟是由前之十六为彼所缘之除欲界三因异熟之四心。</note> <note n="0152012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152012">无因异熟是由前之十二更为彼所缘，除欲界二因异熟。此时合彼所缘作用由二推𢜬心而行。</note> <note n="0152013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152013">以下一偈是与 Nāmarūpa-pariccheda 第四六三偈一致。</note> <note n="0153014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153014">此 Moravāpivāsi-Mahādattatthera 等之说，参照 Atthasālinī p. 284 ff。</note> <note n="0153015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153015">若依此，在有行心者有行心之彼所缘。无行心者，有无行心之彼所缘故。由三因之结生心善异熟前五识、一领受心、二推𢜬心、有行或是无行四异熟心，计十二异熟心生。由二因之结生心由前状态除有行或无行之三因异熟心之二而生十心，由无因之结生心生无因异熟之八心。</note> <note n="0153016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153016">阿那含是（anāgāmino）于底本之 anāgāmito 是错误。由暹罗本正订。</note> <note n="0153017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153017">以下至本品之最後，关于死、结生之说明，参照 Visuddhi-magga p. 548 ff.（汉译淸净道论三･二〇二页以下）。</note> <note n="0154018" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154018">有基（savatthuka）之意是有心基之心指欲界、色界之心。无基（avatthuka）意是无心基之心而指无色界之心。</note> <note n="0154019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154019">现在、过去所缘云云，于意门现业相、趣相、及死时既留一二刹那寿之色为业相、趣相时，此为过去所缘。如本文所述为现在所缘，故在结生、有分所缘之业相、趣相，有现在、过去所缘。</note> <note n="0155020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155020">此半偈与 Nāmarūpa-pariccheda 第二八二偈後半一致。</note> <note n="0155021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155021">此偈与同前偈前半一致。</note> <note n="0155022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155022">结生之灭（paṭisandhi-nirodha）底本之 patisandhini-nirodha 是误植。</note> <note n="0159001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159001">有种种转起之差别（sappabheda-pavattikā）于底本有 sabba-bheda-pavattikā 因为是错误。今从暹罗本。</note> <note n="0159002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159002">以下说明色法。关于此，参照 Visuddhi-magga p. 450 f.（汉译淸净道论三･三一二页以下）。</note> <note n="0159003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159003">所称（saṅkhaṁ gacchati）于底本有 saṅgahaṁ gacchati，但今从暹罗本。</note> <note n="0160004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160004">关于以下色之分别，参照 Dhamma-saṅgaṇi p. 124 ff; Visuddhi-magga p. 450 f.（汉译淸净道论三･二七页以下）。</note> <note n="0160005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160005">六种（chabbidhaṁ）于底本之 chabbidaṁ 是误植。</note> <note n="0161006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161006">关于色之等起，参照 Visuddhi-magga p. 614 ff.（汉译淸净道论三･一二页以下）。</note> <note n="0161007" resp="#resp2" place="foot" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161007">二十五种者是十二不善、欲界八善、色界五善。其中，十二不善中之掉擧心不取结生故，实际应取二十四种结生，但今槪说之。</note> <note n="0161008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161008">十三是四喜俱不善心、四喜俱欲界善心、四喜俱欲界唯作心、笑起心。</note> <note n="0161009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161009">不拣别是色、声、香、味、食素四大种之八，前方第四项有说明。</note> <note n="0162010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162010">相色之说明出于前方第四项。</note> <note n="0162011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162011">以下一偈与 Nāmarūpa-pariccheda 第五八六偈一致。</note> <note n="0162012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162012">业生色唯由业生九与四等起之九为十八种。心生色加二表、声、轻快性等之三为六及四等起之九合十五种。时节等起色是于加轻快性等之三，四与四等起之九合十三种。食等起色于轻快性等之三，加四等起色之九合为十二种。</note> <note n="0162013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162013">二十一是说以下及次项之偈。</note> <note n="0162014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162014">关于色聚虽于 Visuddhi-magga pp. 552; 559 f; 614 ff; 626; Atthasālinī p. 316 等有说，本书由其等较发达，解脱道论卷一〇（大正三二･四四六b以下）之说是两者之中间程度。尙，俱舍论卷四（大正二九･一八b以下）亦有此等多少类似之说。</note> <note n="0162015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162015">命九法（jīvita-navakan）于底本有 jīvita-dasakan（命十法）是错误。由暹罗本订正。</note> <note n="0163016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163016">业等起之九者是眼十法、耳十法、鼻十法、舌十法、身十法、女性十法、男性十法、基十法、命九法。心等起之六是纯八法、身表九法、语表十法、轻快性等十一法、十二法、十三法。时节等起之四是纯八法、声九法、轻快性等十一法、十二法。食等起之二是纯八法、轻快性等十一法。</note> <note n="0163017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163017">虚空（ākāsaṁ）于底本有 akaram 是错误。由暹罗本订正。</note> <note n="0163018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163018">关于以下之说明，参照 Visuddhi-magga p. 552 f.（汉译淸净道论三･三〇八页）。</note> <note n="0163019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163019">或时（kadāci）于底本之 tadāci 是误植。由暹罗本订正。</note> <note n="0164020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164020">第十七（sattarasama）于底本之 sattarasa ma 是错误。</note> <note n="0164021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164021">业等起聚于转起心、时节等起是（kammasamuṭṭhānā kalāpā, pavattiyaṁcittotusamuṭṭhānā ca）以上之句在底本脱漏。今由暹罗本補之。</note> <note n="0165022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165022">二十三是由二十八色除鼻、舌、身根、男根、女根之五。</note> <note n="0165023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165023">十七是由前之二十三更除眼、耳、心基、声、身表、语表之六。</note> <note n="0165024" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165024">次第（kamo）于底本之 khamo 是错误。</note> <note n="0165025" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165025">关于涅槃，参照 Visuddhi-magga p. 507 f.（汉译淸净道论三･一二七页以下）。</note> <note n="0169001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169001">七十二种者是指一心、五十二之心所、十八之完色（参照第六品第二项），一之涅槃。</note> <note n="0169002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169002">基法（vatthu-dhamma）是有实体之自性法。</note> <note n="0169003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169003">关于诸不善烦恼，参照 Vibhaṅga p. 345 ff; Visuddhi-magga p. 682 f. 等。</note> <note n="0169004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169004">取（parāmāso）于底本之 parāmāro 是误植。</note> <note n="0170005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170005">八者是六盖中之昏沉睡眠盖、掉擧恶作盖，各各为二故。</note> <note n="0170006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170006">六是七随眠中，欲贪随眠、有贪随眠之二为一（贪）故。</note> <note n="0170007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170007">九是十结中，欲贪结、有贪结之二为一。</note> <note n="0171008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171008">诸力（balāni）于底本有 phalāni，今从暹罗本。</note> <note n="0171009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171009">五是十结中，喜、忧、捨之三为一（受）。</note> <note n="0171010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171010">九是十二道支中，正思惟、邪思惟、正精进、邪精进、正定、邪定之各二为一而减三。</note> <note n="0171011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171011">十六是二十二根中，乐根、苦根、喜根、忧根、捨根之五为一（受），慧根及三无漏根四为一（慧）而减七。</note> <note n="0171012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171012">以下关于三十七菩提分，参照 Visuddhi-magga p. 678 f.（汉译淸净道论三･四一五页以下）。</note> <note n="0172013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172013">本偈与 Nāmarūpa-pariccheda 第二〇三偈一致。</note> <note n="0172014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172014">三離是正语、正业、正命。</note> <note n="0172015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172015">九是一（nav' eka）于底本之 naveha 是误植。</note> <note n="0172016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172016">九处是四正勤、精进神足、精进根、精进力、精进觉支、正精进。</note> <note n="0172017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172017">念是四念处、念根、念力、念觉支、正念之八处。</note> <note n="0172018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172018">四是定根、定力、定觉支、正定。</note> <note n="0172019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172019">五是观神足、慧根、慧力、择法觉支、正见。</note> <note n="0172020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172020">二是信根、信力。</note> <note n="0172021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172021">亦有无之时（na vā）底本之 nava 是错误。由暹罗本订正。</note> <note n="0172022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172022">思惟是为寻心所者，不存于出世间之第二禅乃至第五禅。喜不存于出世间之第四、第五禅。</note> <note n="0173023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173023">关于细色，参照前方第六品第四项。</note> <note n="0176001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176001">关于缘起，参照 Visuddhi-magga p. 517 ff.（汉译淸净道论三･一四六页以下）。</note> <note n="0176002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176002">以下之说明，参照 Visuddhi-magga p. 578 ff.（汉译淸净道论三･二〇六页以下）。</note> <note n="0177003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177003">本偈与 Nāmarūpa-pariccheda 第七四八偈一致。</note> <note n="0177004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177004">根本之（mūlānaṁ）于底本之 mūlāṁ 是误植。由暹罗本订正。</note> <note n="0177005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177005">依死之昏迷（maraṇa-mucchāya）于底本有 maraṇam uñchāya 是错误。今从暹罗本。</note> <note n="0177006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177006">益益增大（pavaḍḍhati）于底本有 pavattati，但今从暹罗本。</note> <note n="0178007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178007">关于以下二十四缘之说明，发趣论及註有详述。又 Visuddhi-magga p. 532 ff.（汉译淸净道论三･一八〇页以下）亦有。</note> <note n="0178008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178008">以下二偈与 Nāmarūpa-pariccheda 第八〇一、八〇二偈一致。</note> <note n="0179009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179009">对于识路（viññaṇa-vīthiyā）于底本之 viññāṇa-vithiyo 是错误。</note> <note n="0179010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179010">依俱生增上（sahajātādhipati-vasena）于底本有 sahajātāvasena，但今从暹罗本。</note> <note n="0181011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181011">本偈，参照 Nāmarūpa-pariccheda 第八四九偈。</note> <note n="0181012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181012">以下论施设。关于施设 Puggalapaññatti-Aṭṭhakathā（JPTS. 1914, p. 171 ff）；Abhidhammāvatāra（Buddhadatta's Manuals I, p. 83 f）等亦有论述。</note> <note n="0182013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182013">依路（vīthiyā）于底本之 vīthiyo 是错误。</note> <note n="0182014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182014">本偈与 Nāmarūpa-pariccheda 第八七一偈一致。</note> <note n="0182015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182015">此半偈与 Nāmarūpa-pariccheda 第八七二偈前半一致。</note> <note n="0182016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0182016">此半偈与同上第七四偈前半一致。</note> <note n="0184001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0184001">以下说四十业处。对此，参照 Visuddhi-magga p. 110 ff.（汉译淸净道论一･一八八页以下）。</note> <note n="0185002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185002">就以下之说，参照 Visuddhi-magga p. 114（汉译淸净道论一･一九四页）。</note> <note n="0185003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185003">部份修习（koṭṭhāsa-bhāvanā）是以身体分地水火风，由此细分四十二部份而观法身至念处。关于四十二种，参照 Visuddhi-magga p. 351 ff。</note> <note n="0186004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186004">三修习之中，遍作修习是初学者之禅定为豫行修习。近行修习是至根本禅前欲界之速行。安止修习是色界等之根本定。</note> <note n="0186005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186005">关于以下，参照 Visuddhi-magga p. 111（汉译淸净道论一･一八九页以下）。</note> <note n="0186006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186006">关于四禅（catukkajjhānikā）于底本有 catutthajjhānikā 是错误。今由暹罗本订正。</note> <note n="0186007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0186007">地曼荼罗（paṭhavi-maṇḍala）是地遍业处之观法对象以地作圆相。有关此，参照 Visuddhi-magga p. 123 f.（汉译淸净道论一･二一一页以下）。</note> <note n="0187008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187008">关于五自在，参照 Visuddhi-magga p. 154 f.（汉译淸净道论一･二六三页以下）。</note> <note n="0187009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187009">可得（upalabbhati）底本之 upalabbhanti 是错误。</note> <note n="0187010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187010">识之无（viññāṇābhāvaṁ）底本之 viññāṇā bhāvaṁ 是错误。</note> <note n="0187011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0187011">关于神通 Visuddhi-magga p. 373 ff. 在（汉译淸净道论二･二七二页以下）有详说。</note> <note n="0188012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188012">以下说七淸净。对此，参照 Visuddhi-magga p. 587 ff.（汉译淸净道论三･二七二页以下）。尙，言各别之七淸净者，戒淸净是在淸净道论第一品，心淸净是在第三品乃至第十一品，见淸净是在第十八品，度疑淸净是在第十九品，道非道智见淸净是在第二十品，行道智见淸净是在第二十一品，智见淸净是在第二十二品有所说明。</note> <note n="0188013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188013">足处（padaṭṭhāna）底本虽无此语，但由暹罗本補之。</note> <note n="0189014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189014">本偈与 Nāmarūpa-pariccheda 第一六七七偈一致。关于光明等之十观随染，参照 Visuddhi-magga p. 633 f.（汉译淸净道论三･三六三页以下）。</note> <note n="0189015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189015">观生灭智乃至随顺智之九观智，参照 Visuddhi-magga p. 633 f.（汉译淸净道论三･三四五页以下）。</note> <note n="0189016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189016">关于以下观之说明，参照 Visuddhi-magga p. 672 ff.（汉译淸净道论三･四〇六～四一〇页）。</note> <note n="0190017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190017">以下一偈与 Nāmarūpa-pariccheda 第一七八五偈一致。关于圣者之观察，参照 Visuddhi-magga p. 676（汉译淸净道论三･四三五页以下）。</note> <note n="0190018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190018">关于三解脱门，参照 Visuddhi-magga p. 657 f.（汉译淸净道论三･三八一页以下）。</note> <note n="0190019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190019">对于至出起而观（vuṭṭhānagāminī-vipassanā）参照 Visuddhi-magga p. 661 f.（汉译淸净道论三･三八五页以下）。</note> <note n="0191020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191020">关于以下诸圣者，参照 Visuddhi-magga p. 709 f.（汉译淸净道论三･四六五页）。</note> <note n="0191021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191021">关于灭定，参照 Visuddhi-magga p. 702 f.（汉译淸净道论三･四五五页以下）。</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0172a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0172a0401">［－］【CB】，[14]【南传】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>